Kiedy zrobić testy alergiczne? Wszystko o testach na alergię

04.04.2018
Aktualizacja: 05.07.2019 11:07
Testy alergiczne pozwalają wykryć atakujący organizm alergen
fot. East News

Testy alergiczne dostarczają niezwykle przydatnych informacji na temat zdrowia człowieka. Gdy pojawiają się niepokojące objawy, takie jak wysypka, bóle brzucha po jedzeniu, wodnisty katar i częste kichanie, lekarz zazwyczaj zleca wykonanie testów na alergię. Testy mogą bowiem wskazać bezpośrednią przyczynę występowania tych objawów. Dzięki tej informacji łatwiej jest unikać szkodliwych alergenów, możliwe jest także przeprowadzenie odczulania. Dowiedz się, jakie testy alergiczne można wykonać.

Testy alergiczne mają na celu wykrycie, co tak naprawdę wywołuje objawy alergii. W wielu przypadkach nie jest trudno poznać, dlaczego występują objawy. Dotyczy to zazwyczaj alergii na sierść zwierząt, gdy po kontakcie z psem lub kotem zaczyna się festiwal kichania, kataru i łzawienia oczu. Alergicy wiedzą także zazwyczaj, że mogą być uczuleni na pyłki roślin. Można to poznać po wodnistym katarze, zaczerwienionych spojówkach i seriach kichnięć pojawiających się po wyjściu na dwór w okresie wiosennym i letnim, gdy w powietrzu utrzymuje się duże stężenie pyłków. Objawem alergii pokarmowej może być natomiast wysypka po zjedzeniu nieodpowiedniego pokarmu.

Może się jednak zdarzyć, że pomimo wnikliwych obserwacji nie będziemy w stanie odgadnąć, dlaczego pojawiają się przykre objawy. Wtedy z pomocą przychodzą testy alergiczne — pokarmowe, kosmetyczne lub kontaktowe, które mogą w stosunkowo szybkim czasie wskazać atakujące organizm alergeny.

Na testy alergiczne kieruje lekarz alergolog. Należy zatem zgłosić się w pierwszej kolejności do lekarza pierwszego kontaktu, który z reguły po krótkim wywiadzie i badaniu jest w stanie potwierdzić alergię i wypisać skierowanie do specjalisty. Testy na alergię można również wykonać prywatnie, na własny rachunek. Jednak w każdym z przypadków wizyta u alergologa będzie konieczna.

Testy alergiczne nie bolą, choć może im towarzyszyć pewien dyskomfort. Drobne nakłucia stosowane przy teście punktowym są zazwyczaj ledwo wyczuwalne, testy alergiczne z krwi wymagają natomiast pobrania jej niewielkiej ilości.

Jakie testy alergiczne wykonać?

Reakcje alergiczne wywołuje bardzo wiele czynników zwanych alergenami. W wielu przypadkach nie sposób ich uniknąć, bo zazwyczaj są obecne w codziennym życiu. Alergia jest odpowiedzią organizmu na drażniący go czynnik. To reakcja nieodpowiednia świadcząca o zaburzeniach układu odpornościowego, która objawia się uszkodzeniem własnych tkanek w wyniku odpowiedzi odpornościowej. Nie zawsze wiadomo, co dokładnie wywołuje reakcję alergiczną. Nawet gdy podejrzenia padają na pewien składnik spożywczy lub substancję chemiczną, warto wykonać testy alergiczne, by potwierdzić swoje przypuszczenia.

Testy alergiczne obejmują bardzo wiele alergenów. Osoby uczulone, po wcześniejszej wizycie u lekarza alergologa, mogą zostać skierowane na testy alergii: pokarmowej, obejmującej konkretne produkty i składniki spożywcze, grzyby i pleśnie, roztocza, sierść zwierząt i jad owadów, pyłki, metale, toksyny środowiskowe, barwniki i konserwanty, a także środki kosmetyczne i leki. Wskazaniem do wykonania testów alergicznych są konkretne objawy występujące cyklicznie lub utrzymujące się po kontakcie z alergenem.

Najczęściej występujące objawy alergiczne:

  • zmęczenie, spadek koncentracji;
  • objawy skórne: pokrzywka, obrzęk, świąd, atopowe zapalenie skóry;
  • podrażnienia błony śluzowej: katar, zapalenie spojówek, pieczenie i swędzenie oczu, kaszel;
  • objawy żołądkowo-jelitowe: biegunki, wzdęcia;
  • bóle mięśniowe;
  • podwyższona temperatura ciała;
  • objawy psychiczne: rozdrażnienie, niepokój wewnętrzny;
  • bóle głowy.

Testy alergiczne z krwi

Testy z krwi pozwalają na oznaczenie przeciwciał dla głównych alergenów pyłkowych, pleśniowych, roztoczowych i zwierzęcych. Polegają na pobraniu niewielkiej ilości krwi i poddaniu jej analizie. Wykonuje się je zazwyczaj u małych dzieci, do 3. roku życia oraz u osób, które cierpią na wyjątkowo silne objawy alergii i wymagają stałego leczenia preparatami antyhistaminowymi. Wskazaniem do badania są nasilone objawy alergii, zmiany skórne oraz rozbieżności pomiędzy wynikami testów alergicznych skórnych i wywiadem.

Testy alergiczne skórne

Testy skórne punktowe polegają na naniesieniu kilku kropli alergenów na skórę, a następnie wykonaniu w tych miejscach nakłucia. Wynik można poznać już po 15-20 minutach. Jeśli w miejscu ukłucia pojawi się zaczerwienienie lub obrzęk, oznacza to, że organizm źle zareagował na dany alergen, powodując reakcję uczuleniową. Podstawowy zestaw alergenów stosowany podczas testu zawiera ok. 15 substancji. Obecnie jednak możliwe jest indywidualne skomponowanie takiego zestawu. O podaniu alergenów i wykonaniu testu uczuleniowego zawsze decyduje lekarz.

Testy punktowe wykonuje się zazwyczaj na dłoniowej części przedramion. Skóra w miejscu wykonywania testów musi być czysta i zdrowa.

Testy skórne płatkowe nie wymagają nakłuwania skóry. Takie testy wykonuje się za pomocą specjalnych plastrów przyklejanych na niezmienioną skórę pleców. Alergeny umieszczane są w wazelinie i nakładane w specjalnych komorach, całość tworzy natomiast duże plastry. Plastry z alergenami muszą być w stałym kontakcie ze skórą. Po upływie 48 godzin plastry się odkleja i dokonuje oceny skóry, a następnie przykleja plastry na kolejną dobę, po której zapada ostateczny werdykt. Jeśli na skórze, w miejscu przyklejonego alergenu, pojawi się zaczerwienienie, oznacza to, że wynik jest pozytywny.

Testy alergiczne prowokacyjne

Próby prowokacyjne polegają na poddaniu danego narządu działaniu określonego alergenu. Istnieje kilka różnych testów prowokacyjnych. Do najczęściej stosowanych należą próby donosowe polegające na podaniu badanego alergenu na małżowinę nosową dolną oraz ocenie występujących objawów, takich jak kichanie i katar. Próbę prowokacyjną przeprowadza się także dospojówkowo, czyli podaje badany alergen do worka spojówkowego jednego oka i ocenia pojawiające się objawy, takie jak przekrwienie i łzawienie oka.

Kiedy wykonać testy alergiczne?

Testy alergiczne wykonuje się zazwyczaj po wystąpieniu konkretnych objawów. Mają one bowiem służyć ocenie zdrowia. Są również wskazówką dla chorego, jakich czynników musi unikać, by ograniczyć występowanie objawów. Wyniki testów alergicznych bywają niezbędne w przypadku, gdy konieczne jest zaplanowanie leczenia alergii lub odczulanie.

Na czym polega odczulanie?

Odczulanie, czyli immunoterapia alergenowa, polega na podawaniu małych dawek alergenu i stopniowym ich zwiększaniu w celu wytłumienia reakcji organizmu na tę substancję. Terapię odczulającą można przeprowadzić po ustaleniu, który z alergenów jest sprawcą objawów uczuleniowych. Przy czym dodatni wynik testu alergicznego nie jest wskazaniem do odczulania. Terapię odczulającą stosuje się zazwyczaj u osób, u których objawy uczulenia są wyjątkowo nasilone i uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. W przypadku mniej nasilonych objawów alergii stosuje się zazwyczaj doraźnie leki przeciwhistaminowe, ewentualnie preparaty sterydowe. Samo odczulanie jest stosunkowo żmudnym procesem trwającym od kilku miesięcy, do nawet kilku lat.

Leczenie ma na celu zmniejszenie wrażliwości alergika na działanie substancji uczulających, a w konsekwencji eliminację objawów alergii lub ich złagodzenie. Odczulanie koryguje zaburzenia immunologiczne, które występują u osób uczulonych. Choć terapia alergenowa nie zawsze w 100 proc. eliminuje objawy alergii, to na pewno w znacznym stopniu podnosi jakość życia chorego. O wskazaniu do odczulania należy rozmawiać z lekarzem prowadzącym, alergologiem. Terapii nie mogą poddać się dzieci do 5. roku życia, a także wszystkie osoby ciężko chore.

Zobacz także

Źródło: alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec; alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec;