Zamknij

Na czym polega immunoterapia alergenowa (odczulanie)? Wyjaśniamy

14.04.2021
Aktualizacja: 14.04.2021 16:11
Odczulanie (immunoterapia alergenowa) sposobem na alergię
fot. Shutterstock

Coraz więcej osób w Polsce i na świecie cierpi na alergię. Leki przeciwalergiczne tylko łagodzą dolegliwości. Rozwiązaniem może być odczulanie, czyli immunoterapia alergenowa. Dowiedz się, jakie są rodzaje tej terapii i na czym ona polega.

  1. Leczenie czy łagodzenie objawów alergii?
  2. Immunoterapia alergenowa – na czym ona polega?
  3. Jakie są rodzaje immunoterapii alergenowej?  
  4. Podjęzykowa forma immunoterapii – komu jest polecana?
  5. Od kiedy można stosować odczulanie?

Szacuje się, że na całym świecie około 30-40 proc. populacji cierpi na alergię, w Polsce około 50 proc. Alergia dotyka też najmłodszych – z powodu alergicznego nieżytu nosa czy astmy cierpi w Polsce około 25-30 proc. dzieci. Niestety bardzo często alergia jest lekceważona, np. alergiczny nieżyt nosa uważany jest za niegroźny "katarek". Tymczasem właśnie taki przewlekły katar lub kaszel mogą prowadzić do poważnych powikłań, np. astmy oskrzelowej. Nieleczona lub nieprawidłowo leczona alergia może prowadzić również do przewlekłego zmęczenia, problemów z pamięcią czy koncentracją, u dzieci może prowadzić do upośledzenia rozwoju psychofizycznego dziecka, zmniejszonej odporności na infekcje, osłabienia układu immunologicznego, gorszego zachowania i funkcjonowania w przedszkolu czy szkole.

Leczenie czy łagodzenie objawów alergii?

Leki przeciwalergiczne, sterydy wziewne, krople do oczu – te preparaty przynoszą chwilową ulgę, łagodzą objawy, ale ich stosowanie nie rozwiązuje problemu alergii.

– Objawowe leki antyalergiczne łagodzą objawy, ale ich stosowanie nie rozwiązuje problemu. One jedynie hamują proces zapalny. Można je porównać do działania paracetamolu przy zapaleniu płuc: obniża gorączkę, ale nie leczy zapalenia. Gdy przestajemy je brać, stan zapalny nadal się rozwija – tłumaczy dr. n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergie i POChP.

Kiedy mamy alergię, to mamy do wyboru dwie opcje: albo bierzmy leki przeciwalergiczne przez całe życie, albo stosujmy immunoterapię alergenową (odczulanie) i skutecznie leczmy przyczynę naszej choroby alergicznej. Ale – co podkreśla dr Dąbrowiecki – przewlekłe stosowanie leków objawowych (szczególnie starej generacji) nie jest obojętne dla naszego zdrowia.

Immunoterapia alergenowa – na czym ona polega?

Działanie immunoterapii alergenowej wyjaśnia dr Dąbrowiecki.

– Poprzez terapię rosnącymi dawkami alergenu przyzwyczajamy pacjenta do tego, aby zaczął tolerować  alergen, który jest przyczyną jego choroby. Nikt nie rodzi się z alergią. Nabywamy ją różnymi drogami: skórną, wziewną, pokarmową. Aż dochodzi do stanu zapalnego, który – jeżeli nie zaczniemy stosować odczulania – może doprowadzić do ciężkiej choroby, np. astmy. Osoby, które stosują odczulanie, przestają mieć objawy alergii, a jednocześnie zahamowany zostaje proces rozwoju astmy. Co więcej, immunoterapia ma pozytywny wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego. Rodzice dzieci, u których zaczęto ją stosować, zauważają, że dziecko nie łapie już tak często infekcji i w zasadzie „przestaje chorować” – tłumaczy ekspert.  

Najlepsze efekty immunoterapia (odczulanie) daje w alergii na jad owadów błonkoskrzydłych i alergiach wziewnych, czyli m.in. na roztocza kurzu domowego, sierść kota, czy pyłki roślin, a korzyści odnoszą przede wszystkim pacjenci z alergicznym nieżytem nosa, alergicznym zapaleniem spojówek, ale też z lżejszą, kontrolowaną postacią astmy alergicznej, zwłaszcza u dzieci i młodzieży.

Jakie są rodzaje immunoterapii alergenowej?  

Są dwie metody tej terapii:

  • iniekcyjna – zastrzyki podawane są początkowo co tydzień lub co dwa tygodnie, a później pacjent przychodzi na odczulanie regularnie raz w miesiącu przez 3-5 lat. Wiele osób akceptuje tę metodę, choć wymusza ona regularne wizyty w gabinecie lekarskim;
  • podjęzykowa – w tej metodzie tabletki lub roztwór podawane są pod język przed i w okresie narażenia na alergen – przez cały rok w alergii na roztocza lub przez 3-6 miesięcy w alergii na pyłki roślin. Odczulanie podjęzykowe odbywa się w domu, jest zdecydowanie wygodniejszą metodą, nieograniczającą codziennych aktywności.

Ważne!

Efekt obu metod jest identyczny: wywołanie tolerancji na alergen. Bezpieczniejsza jest immunoterapia podjęzykowa, dlatego może być stosowana w domu, poza gabinetem alergologa.

Podjęzykowa forma immunoterapii – komu jest polecana?

Podjęzykowo odczulani są pacjenci w każdym wieku, ale metoda ta jest szczególnie dedykowana dzieciom, dla których regularne zastrzyki są często traumatycznym przeżyciem. Wizyta u alergologa jest konieczna tylko przy podaniu pierwszej dawki szczepionki, żeby zaobserwować reakcję pacjenta. Jeżeli nie ma niepokojących objawów, pacjent wraca do domu ze szczepionką, a w gabinecie pojawia się dopiero na wizycie kontrolnej za 2-3 miesiące. W sytuacji braku możliwości bezpośredniego kontaktu z alergologiem, leczenie to może być nadzorowane przez lekarza w formie teleporad. A więc metoda podjęzykowa oznacza uwolnienie od reżimu metody iniekcyjnej związanego z częstymi wizytami u alergologa oraz obowiązkiem odczekania pod gabinetem około 30 minut po zastrzyku, oszczędza tym samym czas pacjenta.    

Od kiedy można stosować odczulanie?

Immunoterapię alergenową można stosować od 5. roku życia, górna granica wieku nie jest określona.

– Jednak im wcześniej zaczniemy odczulać, tym lepsze i dłuższe będą efekty terapeutyczne. Nie ma żadnego uzasadnienia myślenie, że trzeba poczekać, bo może „dziecko samo wyrośnie z alergii” – tłumaczy dr Dąbrowiecki i dodał: – Immunoterapia alergenowa jest jedyną metodą leczenia alergii, która zapobiega rozwojowi astmy. Dzieci z alergicznym nieżytem nosa w ogóle nieleczone lub leczone tylko lekami objawowymi – antyhistaminowymi czy sterydami wziewnymi – są dwukrotnie bardziej zagrożone wystąpieniem u nich astmy niż dzieci z tym samym schorzeniem, ale poddane odpowiednio wcześnie immunoterapii.

Zalety immunoterapii (odczulania):

  • zredukowanie objawów alergii,
  • ograniczenie przyjmowania leków przeciwalergicznych,
  • zmniejszyć ryzyko postępu choroby i wystąpienia astmy,
  • w przypadku już rozwiniętej astmy – lepsza jej kontrola, zmniejszenie liczby zaostrzeń oraz poprawienie wydolności oddechową.

Warto, by immunoterapia podjęzykowa stała się  w Polsce bardziej powszechną  metodą leczenia alergii i prewencji astmy alergicznej. W czasie pandemii koronawirusa SARS-CoV-2, kiedy wiele osób ma obawy przed regularnymi wizytami w przychodniach, kiedy należy ograniczać kontakty, możliwość prowadzenia długotrwałej terapii w warunkach domowych ma szczególne znaczenie.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Na podstawie materiałów przygotowanych przez Stowarzyszenie Dziennikarzy dla Zdrowia w ramach kampanii "Nie lekceważ alergii!", marzec 2021