Czym się różni alergia pokarmowa od nietolerancji pokarmowej?

05.03.2019
Aktualizacja: 05.03.2019 17:01
Alergia pokarmowa a nietolerancja pokarmowa

Ból brzucha, wzdęcia, biegunka, wymioty, wysypka - to najczęstsze objawy ze strony układu pokarmowego. Mogą one zwiastować wiele chorób i schorzeń, wśród nich m.in. alergię pokarmową czy nietolerancję pokarmową. Czym się różnią od siebie te dwa schorzenia?

Czym jest alergia pokarmowa, a czym nietolerancja pokarmowa?

Alergia pokarmowa to reakcja obronna organizmu na alergen, czyli białko zawarte w produkcie, który u zdrowych osób nie wywołuje żadnych dolegliwości, natomiast u osób uczulonych wywołuje szereg mniej lub bardziej gwałtownych reakcji obronnych organizmu. Dzieje się tak, ponieważ układ immunologiczny (odpornościowy) błędnie uznaje go za swojego "wroga" i stara się go szybko wyeliminować w organizmu. Wykorzystuje w tym celu przeciwciała IgE (immunoglobuliny IgE). Co istotne, do reakcji alergicznej zwykle dochodzi dopiero przy drugim kontakcie z alergenem. Organizm rozpoznaje "wroga", zwiększa produkcję przeciwciał IgE, co stymuluje komórki tuczne do wydzielania różnych substancji chemicznych (m.in. histaminy), które uruchamiają reakcje obronne. Reakcja na alergen pojawia się do dwóch godzin po jego spożyciu (reakcja wczesna), do dwunastu godzin od ekspozycji (reakcja opóźniona) lub powyżej dwunastu godzin od zetknięcia z alergenem (reakcja późna).

Zobacz także: Problemy z jedzeniem – alergia czy nietolerancja pokarmowa?

Do najczęstszych alergenów pokarmowych należą: mleko krowie, jajka, ryby i owoce morza, orzechy, seler, pomidory, przyprawy, zboża, soja, cytrusy. Jednak zdarzają się też osoby, które są uczulone na teoretycznie bezpiecznie produkty, takie jak: ryż, marchewka czy jabłka.

Nietolerancja pokarmowa nie jest związana z układem immunologicznym tylko z metabolizmem. W wielkim skrócie: organizm nie toleruje jakiegoś produktu, bo np. ma za mało substancji (enzymów), które pomogłyby mu ten produkt przetrawić lub wchłonąć. Objawy nietolerancji pokarmowej mogą się pojawić po kilku godzinach, a nawet po kilku dniach. Produktami, które mogą wywołać nietolerancję pokarmową są: mleko (laktoza), pszenica (gluten), konserwanty (np. siarczany), orzechy, kawa (kofeina) czy alkohol.

Dowiedz się więcej: Jakie są objawy nietolerancji glutenu. Sprawdź, czy je masz

Alergia czy nietolerancja pokarmowa - jak to rozpoznać?

To co różni oba schorzenia, to mechanizm reakcji, to co łączy, to objawy, które pojawiają się w reakcji na spożycie danego produktu lub pokarmu, oraz czas reakcji. Od odpowiedzi na pytanie, z którą opcją mamy do czynienia, zależy dalsze postępowanie i leczenie.  
Aby odróżnić te dwa schorzenia, należy spokojnie przeanalizować objawy. W przypadku alergii, reakcja organizmu jest bardzo szybka. Może pojawić się obrzęk, przyczyniający się do problemów z oddychaniem, zmiany skórne, rozdrażnienie, problemy ze snem, a także - a może przede wszystkim - dolegliwości ze strony układu pokarmowego: nudności, wymioty, kurczowy ból brzucha, biegunka. W wyniku ostrej reakcji na alergen może dojść do wstrząsu anafilaktycznego.

Sprawdź: Jak postępować w przypadku wstrząsu anafilaktycznego?

Objawy nietolerancji pokarmowej będą dyskretniejsze i będą miały mniej gwałtowny przebieg. Na przykład w przypadku nietolerancji laktozy mogą pojawić się: nagromadzenie gazów, wzdęcia brzucha, kurczowy ból brzucha, biegunka. W przypadku nietolerancji glutenu mogą pojawić się: ból brzucha, wzdęcie, obfita biegunka, niedożywienie, anemia (niedokrwistość), zmniejszenie masy ciała, zmiany w zachowaniu (m.in. depresja). Mogą również pojawiać się wypryski skórne (tzw. opryszczkowe zapalenie skóry), owrzodzenia w ustach, napady drgawek, bóle głowy, problemy z koncentracją.

Jakie badania są pomocne w diagnostyce alergii i nietolerancji pokarmowej?

Jest wiele badań, które mogą pomóc nam ustalić, z jakim rodzajem schorzenia mamy do czynienia: z alergią czy nietolerancją pokarmową. Są to:

  • testy skórne, np. testy punktowe i naskórkowe, śródskórne;
  • testy prowokacyjne (celowe podawanie leku, aby wywołać objawy chorobowe),
  • wodorowy test oddechowy (podwyższone stężenie wodoru w wydychanym powietrzu wskazuje najczęściej na nietolerancję laktozy),
  • badania krwi (w celu sprawdzenia czy nie ma podwyższonego stężenia przeciwciał IgE i czy są wśród nich takie, które zwalczają określony alergen),
  • badanie kału (obniżone stężenie pH świadczy o upośledzeniu funkcji trawienia i wchłaniania laktozy),
  • badania DNA i biopsja jelitowa przy podejrzeniu celiakii (glutenozależnej choroby trzewnej, polegająca na nietolerancji glutenu).

Najskuteczniejszym sposobem leczenia alergii pokarmowej jest całkowite odstawienie produktów, które wywołują reakcję alergiczną. Natomiast w przypadku nietolerancji pokarmowej często wystarcza tylko zmniejszenie spożycia tych pokarmów, na które organizm źle reaguje. Obie grupy osób powinny być pod stałą opieką dietetyka.

TO CIĘ MOŻE ZAINTERESOWAĆ:

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.