Zamknij

Alergia na pszenicę (uczulenie na gluten). Jakich produktów unikać?

29.07.2021
Aktualizacja: 29.07.2021 16:55
Alergia na pszenicę, uczulenie na gluten
fot. Shutterstock

Uczulenie na gluten, a właściwie alergia na pszenicę, jest znacznie częstsza u dzieci niż u osób dorosłych. Dowiedz się, jakie są objawy uczulenia na gluten u dzieci, a jakie u dorosłych, a także jak się diagnozuje i leczy alergię na gluten.

  1. Alergia na pszenicę – na czym polega?
  2. Alergia na pszenicę (uczulenie na gluten) – kiedy pojawiają się objawy?
  3. Objawy alergii na gluten (pszenicę) u dorosłych
  4. Objawy uczulenia na gluten (pszenicę) u dzieci
  5. Objawy anafilaksji – nie przegap ich!
  6. Uczulenie na gluten –  jak wygląda diagnoza?
  7. Uczulenie na gluten –  jak wygląda leczenie?
  8. Alergia na pszenicę (uczulenia na gluten) – tych produktów unikaj:
  9. Co jeść w przypadku uczulenia na gluten? Produkty dozwolone:

Gluten to białko roślinne występujące w niektórych zbożach, m.in. pszenicy, życie oraz jęczmieniu. Może on być przyczyną wielu problemów zdrowotnych, m.in.:

Choroby te są często mylone ze sobą. Oczywiście we wszystkich czynnikiem wywołującym dolegliwości jest gluten, ale mechanizm tych chorób i ich konsekwencje dla zdrowia są zupełnie inne.

Alergia na pszenicę – na czym polega?

Alergia na pszenicę to alergia pokarmowa wywołana przez białko w glutenie. Alergie pokarmowe zazwyczaj powodują odmienną odpowiedź immunologiczną, która ma bardziej umiarkowany charakter aniżeli reakcja będąca wynikiem celiakii czy nadwrażliwości na gluten. Odpowiedź ta będzie się różniła w zależności od tego, czy kontakt z pszenicą wystąpił poprzez układ oddechowy (na przykład po kontakcie z mącznym pyłem), czy też układ pokarmowy. Reakcja alergiczna na pszenicę może mieć wpływ na stan skóry, jelit, płuc. Oznacza to, że po kontakcie z glutenem u chorych może pojawić się swędząca wysypka, dolegliwości jelitowe (biegunka, bóle brzucha), astma, a nawet wstrząs anafilaktyczny.

Jak to działa? Obecność konkretnych peptydów glutenowych prowadzi do nadprodukcji przeciwciał IgE, które odgrywają główną rolę w patogenezie chorób alergicznych.
Szacuje się, że nawet 20 proc. osób z alergią pokarmową ma uczulenie na gluten. Oprócz pszenicy objawy alergii mogą pojawić się po zjedzeniu jęczmienia, żyta czy owsa – zbożach, które mają podobne białka.

Alergia na pszenicę (uczulenie na gluten) – kiedy pojawiają się objawy?

W przypadku alergii na pszenicę od momentu ekspozycji na gluten do wystąpienia objawów alergii mijają zwykle minuty (reakcja wczesna). Czasami zdarza się jednak, że objawy pojawiają się po kilku godzinach, a nawet następnego dnia. Mowa wtedy o reakcji późnej.

Objawy alergii na pszenicę (uczulenie na gluten) zależą m.in. od wieku osoby uczulonej. Inne mogą być u osób dorosłych, inne u dzieci.

Objawy alergii na gluten (pszenicę) u dorosłych

Objawy alergii na pszenicę (uczulenia na gluten) u osób dorosłych:

  • pokrzywka,
  • swędząca wysypka na skórze z bladoczerwonymi bąblami,
  • obrzęk naczynioworuchowy,
  • biegunka,
  • nudności i wymioty,
  • wstrząs anafilaktyczny,
  • duszność (po kontakcie z pyłem mącznym),
  • zatkanie nosa i obrzęk przewodu nosowego,
  • swędzenie lub podrażnienie jamy ustnej i/lub gardła,
  • swędzenie i łzawienie oczu,
  • skurcze żołądka.

Ważne!

W bardzo rzadkich przypadkach osoby, które spożywają konkretny pokarm – w tym wypadku zboża zawierające gluten, a następnie wykonują intensywne ćwiczenia fizyczne, mogą doznać reakcji anafilaktycznej powysiłkowej związanej ze spożyciem tego pokarmu (FDEIA, Food-Dependent Exercise-Induced Anaphylaxis).

Dorośli cierpią na alergię na gluten przez całe życie, a objawy są widoczne po spożyciu dużych ilości nietolerowanego przez organizm składnika (nawet 10 g i więcej).

Objawy uczulenia na gluten (pszenicę) u dzieci

Objawy alergii na pszenicę (na gluten) u dzieci:

  • atopowe zapalenie skóry (swędząca wysypka, obrzęk skóry),
  • biegunka,
  • wymioty,
  • nudności,
  • problemy ze strony układu oddechowego (duszności, katar, zatkanie nosa),
  • swędzenie lub podrażnienie jamy ustnej i/lub gardła,
  • swędzenie i łzawienie oczu,
  • skurcze żołądka.

Jak wynika z danych, alergia na pszenicę jest częstsza u dzieci i zdarza się u 3 do 5 procent ich populacji. W okresie nastoletnim i dorosłym częstość występowania tej alergii maleje, osiągając poziom około 0,3-0,4 proc. ogółu populacji. Co ciekawe, alergia na pszenicę (uczulenie na gluten) może być dziedziczne. Z badań wynika, że jeśli alergia na pszenicę występuje w rodzinie, to pozostali członkowie rodziny również mogą wykształcić u siebie uczulenie na gluten.

Objawy anafilaksji – nie przegap ich!

Poza objawami typowymi dla alergii na pszenicę zwróć uwagę również na objawy, które mogą świadczyć o anafilaksji:

W razie pojawienia się tych objawów wezwij natychmiast karetkę.

Uczulenie na gluten –  jak wygląda diagnoza?

Jak sprawdzić, czy mamy alergię na pszenicę? Niestety zdiagnozowanie tego rodzaju alergii jest dosyć trudne. Do użytecznych badań zalicza się:

  • punktowe testy skórne, które niestety nie dają stuprocentowej pewności,
  • badania krwi wykonane pod kątem obecności konkretnych przeciwciał,
  • testy behawioralne (np. prowadzenie dzienniczka żywieniowego, wprowadzenie diety eliminacyjnej, czyli diety bezglutenowej, a potem prowokowanie pokarmem, czyli ponowne wprowadzenie do jadłospisu wykluczonych produktów).

Poza obserwacją objawów lekarz przejrzy również historię dolegliwości medycznych u pacjenta i jego rodziny, przeprowadzi badanie fizykalne.

W diagnozowaniu uczulenia na gluten można wykonać badania laboratoryjne, które wykluczą występowanie celiakii. Wykluczenie celiakii jednak nie potwierdza alergii na gluten.

Uczulenie na gluten –  jak wygląda leczenie?

Niestety, w przypadku alergii na pszenicę, czyli uczulenia na gluten, jedynym skutecznym lekarstwem jest... całkowite wyeliminowanie glutenu z diety. Chory musi unikać wszelkich pokarmów zawierających pszenicę i produkty pochodne. Objawy alergii można łagodzić lekami przeciwhistaminowymi (odpowiedni preparat zleci lekarz).

Osoby z alergią na pszenicę (na gluten) powinny nosić przy sobie zestawy ratunkowy, zawierający epinefrynę (adrenalinę) do wstrzyknięcia w sytuacji zagrożenia życia.

Ważne!

Jeśli masz uczulenie na gluten, skonsultuj się z dietetykiem, który pomoże ci ułożyć prawidłową dietę, która nie tylko wykluczy produkty uczulające, ale również zapobiegnie niedoborom żywieniowym.

Alergia na pszenicę (uczulenia na gluten) – tych produktów unikaj:

  • zboża, takie jak: pszenica, orkisz, żyto, jęczmień, owies,
  • produkty zbożowe, takie jak: mąka pszenna, żytnia, jęczmienna, chleb biały, razowy, bułki, bagietki, maca, precle, bułka tarta, płatki pszenne, muesli,
  • kasze, takie jak: kuskus, kasza manna, kasza jęczmienna, kaszki błyskawiczne,
  • makaron pszenny i żytni,
  • produkty z dodatkiem mąki, takie jak pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, pizza,
  • przekąski, takie jak: herbatniki, ciastka, paluszki, pierniki, drożdżówki

Co jeść w przypadku uczulenia na gluten? Produkty dozwolone:

  • kukurydza,
  • ryż brązowy i biały,
  • płytki ryżowe,
  • gryka,
  • proso,
  • amarantus,
  • quinoa,
  • mąka ze zbóż bezglutenowych,
  • skrobia kukurydziana,
  • pieczywo bezglutenowe,
  • makarony bezglutenowe,
  • ryżowe kaszki dla dzieci,
  • chrupki kukurydziane,
  • popcorn,
  • owies bezglutenowy,
  • bułka tarta bezglutenowa.

Źródło: "Wolni od glutenu. Jak prowadzić zdrowy i bezglutenowy tryb życia", dr Alessio Fasano, Wydawnictwo Druga Strona

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.