Zamknij

Alergia lub nadwrażliwość na salicylany. Jakich produktów unikać?

18.08.2022
Aktualizacja: 18.08.2022 14:35
Nadwrażliwość na salicylany
fot. Shutterstock

Niektóre osoby mają nadwrażliwość na salicylany. Te związki powszechnie występują nie tylko w lekach czy kosmetykach, ale również w produktach spożywczych. Gdzie jest ich najwięcej?

Alergia lub nadwrażliwość na salicylany to poważny problem, zwłaszcza że związki te występują nie tylko w wielu popularnych lekach lub maściach przeciwbólowych, ale również w żywności. Szacuje się, że około 2,5 proc. Europejczyków może mieć alergię lub nadwrażliwość na te związki. Czym są salicylany i gdzie je można spotkać? Wyjaśniamy.

Salicylany to grupa organicznych związków chemicznych, składających się z soli i estrów kwasu salicylowego. Najpopularniejszym z nich jest z pewności kwas acetylosalicylowy i jego pochodne. Salicylany mogą występować w postaci syntetycznej (np. jako składnik leków lub kosmetyków) oraz naturalnej (jako składnik niektórych produktów spożywczych). Przyczyną zarówno alergii, jak i nadwrażliwości na tę grupę związków mogą być salicylany w postaci syntetycznej oraz naturalnej, ale statystycznie o wiele częściej niepożądane objawy pojawiają się po kontakcie z salicylanami w postaci syntetycznej, czyli po zastosowaniu leków, maści lub kosmetyków zawierających te związki.

Ważne!

Należy przy tym podkreślić, że alergię lub nadwrażliwość na salicylany diagnozuje alergolog i tylko on może zdecydować o odstawieniu leków czy wykluczeniu niektórych produktów z diety.

Objawy alergii lub nadwrażliwości na salicylany

Najczęściej o alergii lub nadwrażliwości na salicylany słyszymy w kontekście astmy – astma aspirynowa. U niektórych pacjentów a astmą, po podaniu preparatu z kwasem acetylosalicylowym, pojawia się triada objawów:

Ich pojawienie się świadczy o nadwrażliwości na aspirynę oraz inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (tj. zawierających ibuprofen, naproksen, diklofenak). Dodatkowo może się pojawić również duszność, a nawet wstrząs anafilaktyczny. Te dwa stany zagrażają zdrowiu, a nawet życiu chorego.

Nadwrażliwość na salicylany może objawiać się na różne sposoby i pojawiać również u osób, które nie mają astmy. Nasilenie tych objawów zależne jest od cech osobniczych, a także od dawki salicylanów. U niektórych osób objawy nadwrażliwości mogą pojawić się dopiero po kontakcie z większą ilością salicylanów, a u innych reakcja niepożądana może nastąpić po ekspozycji na niewielką dawkę. Przy czym u osób z „astmą aspirynową” zażycie nawet jednej tabletki niesteroidowego leku przeciwzapalnego może wywołać atak duszności.

Inne objawy nadwrażliwości na salicylany to:

W przypadku nadwrażliwości na niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) rzadko może dochodzić też do tzw. reakcji późnych (pojawiających się od 24 godzin do kilku dni po zażyciu leku). Są to:
rumień trwały, pęcherzowe reakcje skóry;

  • zapalenie nerek;
  • jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
  • śródmiąższowe zapalenie płuc.

Salicylany – gdzie je można spotkać?

Salicylany, jak już wspominaliśmy wcześniej, w postaci syntetycznej mogą być w lekach, zwłaszcza tych z grupy NLPZ, działających przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo, a także w kosmetykach oraz w żywności przetworzonej (dodaje się je tam jako konserwant).

Natomiast naturalne salicylany znajdują się w:

  • ziołach i przyprawach, takich jak mięta, tymianek, estragon, rozmaryn, koper, szałwia, oregano, majeranek, bazylia, nasiona selera i sezamu, anyż, pieprz turecki, cynamon, kminek, curry w proszku, kozieradka, gałka muszkatołowa, musztarda, papryka i kurkuma,
  • warzywach: brokuły, kalafior, seler, cykoria, ogórki, pomidory, rzodkiew, słodka kukurydza oraz szpinak i oliwki,
  • owocach: truskawki, ananasy, arbuzy, mandarynki, jeżyny, poziomki, suszone i surowe śliwki, rodzynki,
  • kaszach i mąkach: soczewica, kasza gryczana, mąka kukurydziana, owies, mąka sojowa, brązowy ryż,
  • bakaliach: migdały, orzeszki ziemne, orzechy brazylijskie, orzechy makadamia, pistacjowe i włoskie, orzechy kokosowe,
  • alkoholach: wszystkie z wyjątkiem wódki i dżinu (nadwrażliwość na salicylany często pojawiają się po wypiciu wina),
  • napojach: kawa, herbata, coca-cola i herbata ziołowe,
  • innych produktach: miód, lukrecja, produkty drożdżowe, ocet, produkty kiszone, np. pikle.

Ważne!

Zawartość salicylanów maleje w miarę dojrzewania owoców. Oznacza to, że dojrzałe owoce powinny być lepiej tolerowane.

Salicylany – kto ich powinien unikać?

Dietę bez salicylanów (naturalnych czy syntetycznych) naczęściej zaleca się:

  • pacjentom z astmą aspirynową,
  • osobom uczulonym na aspirynę,
  • leczonym na pokrzywkę (pomocniczo).

Dr Magdalena Cubała-Kucharska w poście na Instagramie (@drcubala) napisała:

– Każdy organizm ma inną tolerancję na salicylany naturalnie występujące w żywności. W związku z tym jest to dieta bardzo indywidualna. Czasem nie ma konieczności całkowitej eliminacji danego produktu, a jedynie ograniczenie jego ilości – napisała ekspertka i dodała: – Niestety zdarza się też tak, że niektóre sytuacje, np. silny stres powodują, że tolerancja organizmu na salicylany zmniejsza się i w takich przypadkach często potrzebna jest ścisła dieta.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: medicover.pl/ Instagram drcubala/