Okiem eksperta: Alergia – coraz częstszy problem

07.03.2016 10:28

Świąd, wysypka, duszności, złe samopoczucie - to tylko niektóre z objawów alergii, pogarszających komfort życia, a także stan zdrowia. Przeprowadzone badania pokazują, że alergie są narastającym problemem, szczególnie w wysoko rozwiniętych i uprzemysłowionych krajach. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat liczba osób cierpiących na choroby alergiczne podwoiła się, co budzi duże zaniepokojenie wśród specjalistów.

Okiem eksperta: Alergia – coraz częstszy problem fot. Alergie - rodzaje, podstawowe pojęcia, czynniki ryzyka, rozpoznanie

Nadwrażliwość, alergia, marsz alergiczny – co to znaczy?

Podczas zgłębiania wiedzy z zakresu alergologii konieczne jest rozróżnienie kilku podstawowych pojęć. Zacznijmy od nadwrażliwości, czyli powtarzających się objawów, wywołanych przez ekspozycję na dany bodziec, w dawce tolerowanej przez osoby zdrowe. Objawy te różnicuje się na alergiczne oraz niealergiczne, a więc pojęcie "nadwrażliwość" jest szersze niż alergia.

Alergia jest chorobą ogólnoustrojową, rozwijającą się w następstwie reakcji nadwrażliwości. Zapoczątkowują ją mechanizmy immunologiczne, związane z odpowiedzią na alergeny (antygeny) – najczęściej substancje białkowe, które organizm uznaje jako obce.

Alergeny dzielą się na:

  • wziewne, np. pyłki roślin;
  • pokarmowe – mogą dotyczyć każdego produktu spożywczego lub jego składnika;
  • kontaktowe, np. lateks, nikiel, chrom;
  • lekowe – to najczęściej składniki antybiotyków, leków przeciwbólowych czy znieczulających;
  • owadzie – np. jad pszczół, mrówek, meszek.

Kolejnym pojęciem, które warto poznać jest marsz alergiczny. To groźne zjawisko, charakteryzujące się ewolucją, to znaczy stopniowym przechodzeniem jednej alergii w drugą. Dzieje się tak w przypadku niewykrytej lub nieleczonej alergii, szczególnie u dzieci. Układ immunologiczny jest cały czas pobudzany, przez co zaczyna gorzej funkcjonować, czego częstym skutkiem jest astma.

Alergie krzyżowe – o co chodzi?

Zdarza się, że osoby, które są uczulone na jeden alergen, mają również niepożądane objawy alergiczne na inne alergeny. Zjawisko to nosi nazwę reakcji krzyżowych alergenów (inaczej alergii krzyżowych) i wynika z podobnej budowy ich cząsteczek, tak zwanych komponentów alergenowych. Dlatego w czasie kontaktu chorego z jednym alergenem, powstaje nadwrażliwość na drugi.

Przykłady reakcji krzyżowych:

  • pyłki brzozy wchodzą w reakcje krzyżowe z jabłkiem, wiśnią, marchwią, selerem;
  • pyłki traw wchodzą w reakcje krzyżowe z pomarańczą, arbuzem, melonem;
  • lateks wchodzi w reakcje krzyżowe z bananem, kiwi, awokado, brzoskwinią;
  • sierść kota wchodzi w reakcje krzyżowe z wieprzowiną.

Dowiedz się także: Problemy z jedzeniem – alergia czy nietolerancja pokarmowa?

Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia alergii?

Do czynników ryzyka zwiększających wystąpienie alergii należą predyspozycje genetyczne. Przykładowo, gdy jedno z rodziców jest alergikiem, szansa, że jego dziecko także będzie miało alergię, wynosi 20-40 proc. Natomiast jeśli dwoje rodziców ma powyższe schorzenie, ryzyko alergii u potomka wzrasta nawet do 60-80 proc.

Kolejnym czynnikiem o dużym wpływie jest środowisko. Urbanizacja, duże zanieczyszczenie powietrza, narażenie na dym tytoniowy, złe warunki mieszkaniowe – to przykłady czynników środowiskowych. Czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia alergii może być również dieta czy antybiotykoterapia.

Warto wiedzieć, że dzieci matek palących powyżej 10 papierosów dziennie mają 2,5 razy większe ryzyko zachorowania na astmę.

Nadmierna higiena przyczyną alergii?

Zaobserwowano, że wyższy poziom zachorowalności na alergie występuje w krajach rozwiniętych, dużych miastach, a także w rodzinach o wysokim standardzie życia. Wydawać by się mogło, iż w takich warunkach nic nie powinno nam zagrażać. Tymczasem, przesadna higiena również nie jest zalecana. W warunkach ograniczonego kontaktu z mikroorganizmami, organizm ludzki, głównie dzieci, nie ma prawidłowego "treningu" immunologicznego. Wiąże się to z zaburzeniami reakcji układu odpornościowego, co może prowadzić do alergii. Przykładem może być tutaj mniejsze ryzyko chorób atopowych u dzieci posłanych do żłobka we wczesnym wieku lub mających starsze rodzeństwo.

Zobacz także: SMOG: utrapienie alergików. Komu najbardziej szkodzą zanieczyszczenia?

___

ZdrowoBardzo / Anna Moskalik/ mk

Oceń