Zapalenie wyrostka robaczkowego: ostre i przewlekłe. Jak rozpoznać objawy?

27.03.2018 14:51

Zapalenie wyrostka robaczkowego często dotyka dzieci, ale na to przykre schorzenie chorują także dorośli. Zapalenie wyrostka objawia się zazwyczaj bólem brzucha, często zlokalizowanym w prawym dole biodrowym, utratą apetytu oraz problemami z wypróżnianiem. Tych objawów nie wolno lekceważyć, ponieważ rozwijające się zapalenie wyrostka stanowi ryzyko dla zdrowia i życia człowieka. Szybka interwencja lekarza może zaoszczędzić cierpienia i poważnych powikłań po chorobie. Jak rozpoznać objawy zapalenia wyrostka robaczkowego?

Zapalenie wyrostka robaczkowego fot. Shutterstock

Zapalenie wyrostka robaczkowego to ostre lub przewlekłe zapalenie wywołane zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku, a także infekcją bakteryjną, wirusową lub grzybiczą. Do zapalenia wyrostka może dojść także z powodu nadmiernego ucisku wyrostka przez pasmo tkanek. Zapalenie wyrostka robaczkowego występuje u ludzi w każdym wieku, ale najczęściej spotykane jest u dzieci lub młodych dorosłych w wieku 20-30 lat. Uważa się, że na zapalenie wyrostka zapadają częściej osoby, które stosują dietę ubogoresztkową, z niewielką ilością błonnika.

Wyrostek robaczkowy to zwężona część kątnicy, czyli początkowego odcinka jelita grubego, która stanowi jego uwypuklenie. To zupełnie oddzielny narząd, który zaopatrzony jest w obfitą tkankę limfatyczną w postaci grudek chłonnych. Wyrostek ma ok. 9 centymetrów długości, jest wąski i może być położony w różnych miejscach, na przykład zwisać swobodnie w kierunku miednicy mniejszej lub znajdować się na talerzu kości biodrowej. Co ciekawe, rola wyrostka robaczkowego nie jest do końca znana. Według niektórych teorii wyrostek bierze udział w regulowaniu brzusznych mechanizmów odpornościowych, czyli może pełnić funkcję filtra bakteryjnego. Wiadomo jednak, że pozbawienie człowieka wyrostka robaczkowego nie wpływa negatywnie na ogólny stan zdrowia.

Wyróżnia się dwa typy tej choroby:

  1. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego: występuje nagle, a objawy pojawiają się szybko i nasilają się w miarę upływu czasu. Charakterystyczne objawy ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego to ból w prawym dole brzucha nasilający się podczas unoszenia prawej nogi lub odrywania palców po nacisku na skórę w okolicach prawego dołu biodrowego. Objawami towarzyszącymi są zazwyczaj: gorączka, wymioty, zaparcia i zawroty głowy. Niestety, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego wymaga zazwyczaj interwencji chirurgicznej.
  2. Przewlekłe zapalenie wyrostka robaczkowego: występuje zdecydowanie rzadziej niż postać ostra choroby. Charakteryzuje się występowaniem objawów przez kilka kolejnych miesięcy. Objawy w tym czasie mogą nasilać się i słabnąć. Osoba chora na przewlekłe zapalenie wyrostka robaczkowego uskarża się najczęściej na złe samopoczucie, nawracające silne bóle brzucha, problemy z wypróżnianiem. Przewlekłe zapalenie wyrostka, jeśli zostanie w porę zdiagnozowane, zazwyczaj nie wymaga leczenia operacyjnego. Niestety, zlekceważone zapalenie przybiera postać ostrą i kończy się zazwyczaj na stole operacyjnym.

W większości przypadków, mówiąc o zapaleniu wyrostka robaczkowego, mamy na myśli jego ostrą postać. Choroba przewlekła występuje rzadko, a jej objawy przeważnie nie są tak drastyczne.

"

Gdzie jest wyrostek? Wyrostek robaczkowy znajduje się w prawym dole biodrowym, czyli w dole brzucha po prawej stronie. "

Przyczyny zapalenia wyrostka robaczkowego

Główną, najczęściej występującą przyczyną zapalenia wyrostka robaczkowego jest zamknięcie jego światła, czyli jego zatkanie przez kamień kałowy (zbite grudki kału) lub zbite i niestrawione resztki pokarmu. Do zatkania wyrostka może dojść także na skutek przerostu tkanki chłonnej umiejscowionej w ścianie wyrostka. Do zapalenia wyrostka dochodzi również w przebiegu zakażeń przewodu pokarmowego, układu oddechowego, choroby Leśniowskiego-Crohna, odry, mononukleozy zakaźnej. Chorobę wywołują również pasożyty i bakterie oraz nowotwory rozwijające się w obrębie wyrostka lub kątnicy.

Jak dochodzi do zapalenia wyrostka robaczkowego? Na skutek zamknięcia światła wyrostka w jego wnętrzu narasta ciśnienie, a następnie dochodzi do zastoju krwi i zakrzepicy żylnej, czego bezpośrednim skutkiem są zmiany niedokrwienne błony śluzowej wyrostka. W tym czasie może dojść do przeniesienia bakterii z przewodu pokarmowego do wyrostka. Proces zapalny obejmuje całą grubość wyrostka i przenosi się na otrzewną, co wywołuje mocne dolegliwości bólowe.

Niedrożność wyrostka może prowadzić do rozdęcia tego narządu i wytworzenia ropnia, a następnie do powstania zakrzepów, niedokrwienia, zgorzeli i ostatecznie do perforacji, czyli przerwania wyrostka. To stan bezpośrednio zagrażający życiu człowieka.

Objawy zapalenia wyrostka robaczkowego

Objawy zapalenia wyrostka robaczkowego są dosyć charakterystyczne, bo umiejscowienie bólu wynika bezpośrednio z położenia wyrostka. W początkowej fazie zapalenie objawia się głównie złym samopoczuciem, utratą apetytu, a także rozlanym, trudnym do zlokalizowania bólem brzucha. Jednak w miarę upływu czasu, gdy dochodzi do rozwoju stanu zapalnego i zajęcia otrzewnej ściennej, chory odczuwa silny ból brzucha ulokowany w prawym dole biodrowym (w dole brzucha). Postępujące zapalenie wyrostka robaczkowego daje wyjątkowo silne, uniemożliwiające normalne funkcjonowanie objawy. W przebiegu zapalenia występuje najczęściej zatrzymanie gazów, gorączka i nudności, nierzadko z wymiotami.

Objawy zapalenia wyrostka robaczkowego:

  • rozlany ból brzucha, trudny do zlokalizowania — odczuwalny w początkowej fazie zapalenia;
  • utrata apetytu;
  • nudności i wymioty (rzadziej);
  • silny ból brzucha w prawym dole — odczuwalny w miarę rozwoju zapalenia;
  • zatrzymanie gazów;
  • zaparcia lub biegunka (rzadziej);
  • podwyższona temperatura.

Rozpoznanie zapalenia wyrostka robaczkowego

Lekarz nie stwierdza zapalenia wyrostka na podstawie opisu objawów, które często przypominają symptomy innych schorzeń. Podstawą, oprócz dokładnego wywiadu, jest badanie pacjenta. W celu zdiagnozowania choroby lekarz zleca najczęściej wykonanie USG lub tomografii komputerowej jamy brzucha, a także badania laboratoryjnie. Na stan zapalny wyrostka robaczkowego wskazują: leukocytoza, czyli zwiększenie liczby leukocytów we krwi, a także podwyższone OB i CRP.

Podstawowym badaniem, jakie wykonuje lekarz u chorego z podejrzeniem zapalenia wyrostka, jest badanie fizykalne brzucha. Zapalenie wyrostka robaczkowego można stwierdzić poprzez uzyskanie dodatnich wyników w badaniach:

  • Objawu Blumberga: występuje, gdy chory odczuwa nagły, ostry ból po szybkim cofnięciu ręki z wcześniej delikatnego nacisku na brzuch w miejscu, gdzie zlokalizowany jest wyrostek robaczkowy.
  • Objawu Jaworskiego: bada się go poprzez uniesienie prawej nogi i ucisku miejsca na skórze brzucha, gdzie zlokalizowany jest wyrostek. Jeśli w czasie opuszczania nogi chory poczuje mocny ból, objaw ten uważa się za dodatni.
  • Objawu Rovsinga: badanie wykonuje się poprzez ułożenie jednej dłoni w okolicy lewego dołu biodrowego i wywieranie ucisku drugą dłonią na wcześniej przyłożoną dłoń, przesuwając obie w kierunku prawego dołu biodrowego. Wynik badania uznaje się za dodatni, gdy w czasie przesuwania dłoni pojawi się ból.

Kobiety uskarżające się na objawy typowe dla zapalenia wyrostka robaczkowego, mogą zostać skierowane na dodatkowe badanie ginekologiczne. Objawy ostrego zapalenia wyrostka są bowiem podobne do objawów występujących w przypadku pęknięcia torbieli jajnika lub zapalenia przydatków.

Leczenie zapalenia wyrostka robaczkowego

Leczenie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, szczególnie gdy towarzyszą temu nasilone objawy, polega najczęściej na operacyjnym usunięciu tego narządu. Chirurgiczne usunięcie wyrostka robaczkowego można wykonać za pomocą laparotomii, czyli poprzez otwarcie jamy brzusznej, oraz laparoskopii, poprzez wykonanie trzech niewielkich nacięć, przez które wprowadza się kamerę i narzędzia do przeprowadzenia zabiegu. Laparoskopia jest metodą znacznie mniej inwazyjną, rekomendowaną dla dzieci, młodych kobiet oraz osób otyłych. Pozwala także na szybszą regenerację pacjenta po zabiegu.

W niektórych sytuacjach można odstąpić od chirurgicznego usunięcia wyrostka. Dotyczy to chorych, u których występują miernie nasilone objawy, a zapalenie nie jest rozległe. Wtedy możliwe jest leczenie chorego za pomocą antybiotyków. Warto jednak pamiętać, że decyzję o sposobie leczenia podejmuje lekarz na podstawie wyników badań i stanu zdrowia chorego. W niektórych, ostrych przypadkach usunięcie wyrostka jest po prostu konieczne. Rozległe zapalenie tego narządu zagraża bowiem zdrowiu i życiu człowieka.

Powikłania po zapaleniu wyrostka robaczkowego

Do najczęstszych powikłań zapalenia wyrostka robaczkowego zalicza się jego perforację, czyli przerwanie. Może to prowadzić do powstania ropnia wyrostka lub rozlanego zapalenia otrzewnej — stanu zagrażającemu życiu człowieka. Powikłaniem po zapaleniu wyrostka robaczkowego może być także niedrożność jelit, a w ciężkich przypadkach nawet sepsa (posocznica).

Powikłania dotyczą zazwyczaj osób, które zbyt długo zwlekały z wizytą u lekarza. Rozległe zapalenie wymaga zazwyczaj natychmiastowej, nierzadko inwazyjnej dla pacjenta operacji. Powikłania mogą być także konsekwencją niestosowania się do zaleceń po operacji, na przykład tych dotyczących diety lub aktywności fizycznej.

Źródło: podyplomie.pl/chirurgia; gastryczne.pl; atlas.anatomia.umlub.pl;

________

zdrowie.radiozet.pl/nk

Oceń