Wszystko, co warto wiedzieć o nowotworach skóry

27.09.2017 06:43

Częstość zachorowań na raka skóry w Polsce jest niemal dwukrotnie wyższa niż średnia obowiązująca w pozostałych krajach Unii Europejskiej. Dlaczego tak się dzieje? Zdaniem ekspertów przyczynia się do tego bagatelizowanie negatywnych skutków nadmiernego opalania i ekspozycji na działanie promieni UV.

Wszystko, co warto wiedzieć o nowotworach skóry

fot. East News

Na Zachodzie Europy opalona skóra już dawno wyszła z mody. Polskie społeczeństwo zdaje się jednak nadal utożsamiać udany urlop, wyjazd do ciepłych krajów lub nawet zwykły pobyt nad Bałtykiem z rumianą opalenizną.

Rezultatem tego jest liczba przypadków najcięższych postaci raka skóry, która w naszym kraju jest dużo wyższa niż w pozostałych państwach UE. Nie dość, że nie jesteśmy przyzwyczajeni do stosowania kremów z filtrami przeciwsłonecznymi, to na dodatek zupełnie bagatelizujemy konieczność chronienia się przed słońcem nie tylko odpowiednim ubraniem, ale i np. noszeniem ciemnych okularów.

Czerniak to nie tylko rak skóry - może atakować nawet gałkę oczną

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że czerniak - najbardziej agresywna postać nowotworu skóry - może zaatakować nawet gałkę oczną (Mówimy wtedy o czerniaku wewnątrzgałkowym).

Świadomość konieczności noszenia okularów przeciwsłonecznych z filtrami ochronnymi nie jest jeszcze tak powszechna, jak u naszych sąsiadów. Reszta europejskich krajów już dawno wie, że bez dobrej jakości filtrów przeciwsłonecznych w głąb gałki ocznej może przenikać jeszcze więcej światła i promieni UV, przez co nasze oczy są szybciej niszczone niż kiedy nie mamy założonych okularów. Stąd już prosta droga do nowotworu. Wykryć go mogą tylko regularne badania kontrolne u okulisty (przynajmniej raz w roku). 

Jakie zmiany skórne powinny nas zaniepokoić?

Gdybyśmy tylko odpowiednio wcześnie potrafili poprawnie zdiagnozować, czy nową narośl na skórze można uznać za zmianę o charakterze nowotworowym, umieralność z tego powodu byłaby niższa. Naszą uwagę powinny zwrócić przede wszystkim:

  • guzki - gładkie, małe, świecące, woskowate,
  • wrzody,
  • płaskie czerwone kropki wrażliwe na podrażnienia,
  • strupy (także krwawiące),
  • chropowate plamy.

Mogą z nich powstać różne nowotwory skóry. Jak je od siebie odróżnić?

Rodzaje nowotworów skóry: 

  • rak podstawnokomórkowy - najczęstszy i najmniej niebezpieczny rodzaj nowotworu. Jeśli nie będziemy go leczyć może ulec owrzodzeniu (zwykle pokrywa go perłowy, błyszczący, wolnorosnący guzek).
  • rogowacenie słoneczne - uznawane za stan przedrakowy, występujący najczęściej u osób w średnim wieku lub starszych - głównie na ich twarzy, szyi, rękach, skórze głowy (często pojawia się u osób, które nie mają włosów lub mają bardzo rzadkie owłosienie). Ma postać szarożółtych lub szarobrunatnych nawarstwień.
  • rak kolczystokomórkowy - drugi najczęściej występujący nowotwór skóry. Może atakować wargi (często pojawia się np. na dolnej wardze), skórę głowy, uszu i rąk - zwykle trzeba go wycinać chirurgicznie.
  • czerniak - mimo że jest najrzadziej występującym nowotworem skóry, to uznaje się go za najbardziej niebezpieczny. Choć może pojawiać się u każdego, to jednak najczęściej spotyka się go u osób w średnim wieku. Prowadzi do pojawienia się na skórze wielokolorowych plam o nieregularnych brzegach lub guzków przybierających cielisty lub ciemny kolor. Wymaga natychmiastowego leczenia, ponieważ bardzo szybko może doprowadzić do przerzutów na inne organy.
raczki

Czerniak we wczesnym stadium jest w 97 procentach przypadków uleczalny. Niestety zaawansowana postać choroby daje tylko 5 procent szans na całkowite wyleczenie. Pacjentom cierpiącym na złośliwy nowotwór skóry zaleca się stosowanie leków immunoonkologicznych (tj. ipilimumab, niwolumab czy pembrolizumab - wspomagających układ odporności w walce z rakiem.

Zmiany niezłośliwe

  • włókniaki miękkie - najczęściej pojawiają się na szyi, na powiekach, pachwinach - pojedynczo lub w skupiskach. 
  • włókniaki twarde - brązowe, czasem różowawe lekko wyniosłe guzki o średnicy od kilku mm do kilku cm.
  • naczyniaki krwionośne - łagodne zmiany skórne, często pojawiające się u dzieci, w miarę dorastania stopniowo samoistnie ustępują.
  • pieprzyki - o rozmiarach od kilku milimetrów do kilku centymetrów.
  • naczyniaki starcze - pojawiają się u osób powyżej 40. roku życia, mogą występować na całym ciele w dużej ilości - są wyraźne i łatwo je zauważyć.
  • brodawki łojotokowe - w postaci grudek o nierównej powierzchni, które najczęściej pojawiają się w okolicach skroni - jeśli zaczną pojawiać się w większej ilości w okolicach brzucha warto wykonać diagnostykę przewodu pokarmowego.
sk

Jak się leczy czerniaka?

Leczenie tego rodzaju nowotworu zwykle przebiega w kilku etapach. Na początku niezbędna jest pomoc chirurgiczna. Ze względu na to, że czerniak uważany jest za najgroźniejszy i najrzadziej występujący z raków skóry, radykalne wycięcie zmian zaatakowanych chorobowo daje często jedyną szansę na wyleczenie. W tym celu trzeba czasem posunąć się do usunięcia nawet węzłów chłonnych. Jeśli usunie się zbyt dużo skóry - trzeba wykonać transplantację tego organu, pobranego z innych części ciała.

Oprócz standardowo stosowanej chemio- i radioterapii, nadzieję na poprawę stanu pacjentów z przerzutami nowotworowymi daje tzw. terapia celowana (prowadząca do pobudzenia komórek odpornościowych, które podejmują starcie z nowotworem i niszczą zmiany rakowe) oraz immunoterapia. Rak skóry może być też usuwany m.in. przy pomocy biopsji, krioterapii czy terapii laserowej.

Przez ostatnie 20 lat zaobserwowano bardzo wyraźny wzrost zachorowań na czerniaka skóry. Największą liczbę przypadków nowych zachorowań obserwuje się wśród osób powyżej 65. roku życia, choć tendencję wzrostową można zauważyć niemal we wszystkich grupach wiekowych.

Umieralność z powodu czerniaka w Polsce jest aż o 20 procent wyższa w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej, choć paradoksalnie diagnozuje się u nas tyle samo mniej (20 proc.) nowych zachorowań.

Partnerem treści jest Ministerstwo Zdrowia. Więcej dowiesz się na: www.mz.gov.pl
_____

zdrowie.radiozet.pl/π