Nie tylko palacze chorują na raka płuc. Jak się chronić przed chorobą?

09.11.2017 17:15

Choć nadal za główną przyczynę nowotworu płuc uważa się palenie papierosów, to jednak najnowsze odkrycia naukowe przynoszą nam zaskakujące wnioski zarówno na temat ukrytych powodów tej choroby, jak i czynników zwiększających prawdopodobieństwo jej wystąpienia - od witamin z grupy B przez geny po spaliny z silników Diesla, smog czy bierne wdychanie nikotynowego dymu, który przenika nawet do mebli.

Nie tylko palacze chorują na raka płuc. Jak się chronić przed chorobą?

fot. pixaby.com/CC0 Public Domain

Płuca są jak gąbka

Złożone z tysięcy maleńkich pęcherzyków, naczyń włosowatych i wielu skomplikowanych struktur płuca funkcjonują jak "gąbka". Łatwo wsiąkają w nie wszystkie opary, spaliny, dymy i pyły, które dostarczamy do organizmu podczas oddychania. Jeśli każdego dnia wypalamy paczkę papierosów, to po 30 latach ilość substancji smolistych jest już tak wielka, że można z niej wyprodukować atrament (co udało się dokonać naukowcom z Tajlandii).

Na dodatek automatycznie jesteśmy kwalifikowani do grupy najwyższego ryzyka zachorowania na raka płuc. Statystycznie bowiem najwięcej przypadków śmiertelnych zdarza się wśród osób palących codziennie jedną paczkę papierosów przez 30 lat. Mimo że na raka płuc najczęściej chorują mężczyźni, to jednak liczba zachorowań wśród panów jest stała - w przeciwieństwie do gwałtownego przyrostu kobiet zmagających się z nowotworem płuc w ostatnich latach. Co ma wpływ na to zjawisko?

Płuca działają jak gąbka - zobacz jedną z najbardziej nagradzanych kampanii społecznych dotyczących raka płuc i ryzyka związanego z paleniem papierosów, stworzoną przez australijski resort zdrowia. Choć materiał powstał dekadę temu, w 2007 roku, jest nadal aktualny.

* (Chcesz oglądać filmik z polskimi napisami? Pamiętaj, żeby ustawić opcję tłumaczenia w ustawieniach!)

Gen palacza

Skłonność do uzależnienia od palenia papierosów może być cechą dziedziczną. Badacze z Karoliny Północnej potwierdzili, że DNA zawierające specyficzny układ genetycznych cech charakterystycznych dla palaczy mogą mieć wpływ na regulację genów w ludzkim móżdżku, przez co łatwiej wpada się w sidła trudnej do okiełznania chęci na palenie. Większość prowadzonych do tej pory badań naukowych dotyczących tego tematu, pomijała to zjawisko. Najnowsze wyniki badań potwierdzają, że geny charakterystyczne dla osób uzależnionych od nikotyny można zidentyfikować wśród 44 proc. Europejczyków i 77 proc. Amerykanów. 

Oprócz czynników genetycznych spory wpływ na to, czy zachorujemy na raka płuc ma także nasz styl życia i otoczenie, w którym na co dzień przebywamy. Im bardziej zanieczyszczone jest nasze środowisko, tym większą mamy styczność z kancerogennymi substancjami. Które z nich są najbardziej szkodliwe?

Trucizny, którymi na co dzień oddychamy

Zrzut ekranu 2017-11-09 o 18.16.35
fot. GIOŚ/Ocena jakości powietrza w Polsce

Jeśli chodzi o raka płuc, to w największym stopniu przyczynia się do niego wdychanie pyłów (PM 2,5/PM 10), sadzy, benzo(a)pirenu i metali ciężkich a także benzenu, dwutlenku azotu, tlenku węgla i dwutlenku siarki, które nasilają też objawy astmy lub prowadzą do przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

Opary, które szkodzą naszym płucom

Światowa Organizacja Zdrowia potwierdziła obawy jednej z australijskich organizacji Council Cancer, której wolontariusze ostrzegali, że co roku 3 miliony Australijczyków jest narażonych na szkodliwe działanie oparów oleju napędowego z silników Diesla, co skutkuje aż 40-krotnie wyższym ryzykiem zachorowania na raka płuc. Udało się udowodnić, że osoby, które przez kilka godzin dziennie wdychają takie spaliny (m.in. pracownicy stacji benzynowych), są bardziej narażone na rozwój tego typu nowotworu (u 130 osób potwierdzono obecność komórek rakowych). Nie tylko to, czym oddychamy na otwartej przestrzeni, ma jednak wpływ na nasze zdrowie. 

Wiele osób nadal nie zdaje sobie sprawy z tego, że nie tylko powietrze na zewnątrz może być szkodliwe. Wiele słabo wentylowanych pomieszczeń może mieć nawet od 2 do 5 razy więcej niebezpiecznych dla zdrowia substancji przenikających do mebli, tapicerek, dywanów i wielu innych przedmiotów codziennego użytku. Udało się to nawet potwierdzić naukowo. 

Dym z papierosów jest toksyczny nawet po wniknięciu w meble

Zrzut ekranu 2017-11-09 o 17.12.52
fot. pixaby.com/CC0 Public Domain

Manuela Martins-Green - prof. biologii komórkowej z Uniwersytetu Kalifornijskiego - wraz ze swoim zespołem przez pół roku analizowała, jaki wpływ na zdrowie ma mieszanina toksyn pozostających w pomieszczeniach, w których palono papierosy. Okazało się, że szkodliwe substancje pozostające na przedmiotach codziennego użytku, mają najgorszy wpływ na najmłodszych.

Dawka niebezpiecznych związków pochodzących z papierosowych oparów, na jakie narażone są dzieci, była aż 20 razy wyższa niż w przypadku dorosłych. Szybciej przenikają też do ich nie w pełni ukształtowanych organizmów, powodując uszkodzenia organów wewnętrznych (m.in. wątroby) a także narażając je na poważne choroby cywilizacyjne (otyłość, cukrzycę typu II), z którymi będą się musiały zmagać w przyszłości.

Jak temu zaradzić? Oprócz regularnego wietrzenia można wyposażyć się w specjalne aparaty filtrujące i oczyszczające powietrze we wnętrzach lub po prostu - przestać palić. Zwłaszcza mając na uwadze nasze dzieci i własne zdrowie. Warto pamiętać o tym, że palenie papierosów nie pozostaje obojętne na nasze DNA. U osób, które w przeszłości zmagały się z uzależnieniem od nikotyny, nawet przez 30 lat od rzucenia nałogu można obserwować zmiany w kodzie genetycznym, odpowiedzialne za rozwój nowotworów i chorób układu sercowo-naczyniowego.

Co mają wspólnego witaminy z grupy B z rakiem płuc?

Spaliny, zanieczyszczenia i opary dymu papierosowego to jednak nie wszystko. Naukowcy wpadli na ciekawy trop dotyczący związku witamin z grupy B z nowotworami płuc.

Choć powszechnie uważa się, że witaminy to samo zdrowie, to jednak mamy kolejny dowód na to, że co za dużo to niezdrowo - zwłaszcza w przypadku raka płuc. Jeśli nie chcemy zwiększyć szans na to, że zachorujemy na ten typ nowotworu, to oprócz rezygnacji z palenia papierosów, powinniśmy zwrócić uwagę na czynnik, który dotąd nie wydawał się mieć związku z nowotworem płuc. Epidemiologom z Ohio udało się jednak udowodnić, że wpływ na tę chorobę może mieć wysoki poziom witamin z grupy B. Objaw ten można zaś uważać za czynnik wyraźnie zwiększający ryzyko raka płuc - zwłaszcza u osób uzależnionych od nikotyny.

Po przebadaniu ponad 32 tys. palaczy w wieku od 50 do 76 lat epidemiologom pod kierunkiem dra Theodora Brasky z Uniwersytetu w Ohio udało się zauważyć, że mężczyźni, u których zaobserwowano wyższy poziom witaminy B6 i B12 (ze względu na przyjmowanie suplementów witaminowych lub uwzględnienie pożywienia bogatego w te witaminy w codziennej diecie) byli obciążeni od 20 do aż 40 proc. wyższym ryzykiem zachorowania na nowotwór płuc w porównaniu do pozostałych badanych, u których nie zidentyfikowano podwyższonego poziomu witamin z tej grupy.

Uzależnieni od palenia papierosów, którzy mieli najwyższy poziom witaminy B6 w organizmie, w porównaniu do reszty byli aż trzykrotnie bardziej narażeni na nowotwór płuc. Jeszcze większe zagrożenie dotyczyło osób z wysokim poziomem witaminy B12 - w ich przypadku ryzyko raka płuc było aż czterokrotnie wyższe niż u pozostałych. Od lat powtarza się, że niski poziom witaminy B12 mają wegetarianie, weganie i osoby niespożywające mięsa. Wydaje się więc uzasadnione, by uzależnieni od papierosów w trosce o własne zdrowie nie tylko próbowali pozbyć się swego szkodliwego nałogu, ale też postarali się ograniczyć nadmiar bogatych w witaminy z grupy B produktów mięsnych - zwłaszcza, jeśli nie chcą zwiększyć zagrożenia nowotworem płuc.

Zamiast mięsa palacze powinni lepiej wybrać... sok pomarańczowy. Dlaczego? Naukowcy przekonują, że dzięki wysokiemu stężeniu zawartej w nim beta-kryptoskantyny (nadającej jaskrawy kolor cytrusom) osoby uzależnione od nikotyny mogą ograniczyć liczbę receptorów sprzyjających rozwojowi raka płuc

Partnerem treści jest Ministerstwo Zdrowia. Więcej dowiesz się na: www.mz.gov.pl

_____

zdrowie.radiozet.pl/π