Efekt NOCEBO, gdy szkodzą negatywne myśli

04.01.2018 14:43

Efekt NOCEBO to przeciwieństwo placebo, a właściwie jego negatywny skutek. Ma miejsce wtedy, gdy po zażyciu zupełnie nieszkodliwego środka zaczynamy myśleć, że doskwierają nam konkretne objawy. Efekt ma miejsce również wtedy, gdy lekarz zasugeruje grożące niebezpieczeństwo. Samonakręcająca się myśl o chorobie lub utracie zdrowia zaczyna być realnym zagrożeniem. Dowiedz się, na czym polega efekt nocebo i jak się przed ni chronić.

Efekt NOCEBO, gdy szkodzą negatywne myśli

fot. East News

O pozytywnych skutkach placebo wiadomo wiele. Od lat wiemy, że pozytywne nastawienie wpływa korzystnie na leczenie. Wystarczy podać pacjentowi placebo i uprzedzić go o obiecujących skutkach leczenia, by chory odzyskał siły witalne i uwierzył, że dotychczasowe dolegliwości odeszły bezpowrotnie. To nie żart, to potwierdzona metoda, którą stosuje się regularnie. Wiara w ozdrowienie i skuteczność leczenia potrafi czynić cuda. Sprawa ma się inaczej, jeśli chodzi o NOCEBO - przeciwieństwo placebo. To efekt doszukiwania u siebie chorób i nakręcanie spirali strachu o własne zdrowie i życie. Jak rozpoznać efekt NOCEBO?

"

Termin nocebo, po łacinie „będę szkodzić", został opracowany przez Waltera Kennedy'ego w 1961 roku. "

Efekt NOCEBO - na czym polega?

Efekt nocebo pojawia się wtedy, gdy w na skutek podania obojętnego leku (placebo) u pacjenta zaczynają pojawiać się konkretne objawy. To również efekt sugestii, ponieważ negatywne sugestie i sygnały wysyłane przez lekarzy mogą wpływać na samopoczucie pacjenta. Nocebo ma związek z tzw. chorobą indukowaną, czyli celowym wytwarzaniu objawów choroby. Efekt nocebo obserwuje się również u osób, które po przeczytaniu ulotki dołączonej do preparatu, zaczynają wierzyć, że występują u nich opisane objawy.

To samonakręcające się myślenie o chorobie można zauważyć u wielu osób, które na skutek sugestii lub czytania o chorobach w internecie, zaczynają doszukiwać się podobnych objawów u siebie. Efekt nocebo bywa groźny, bo może przeradzać się w paranoję. O ile placebo może mieć pozytywne skutki, to nocebo jest postrzegane wyłącznie negatywnie. Efekt może ujawnić się np. poprzez negatywną sugestię ze strony pielęgniarek lub lekarzy, gdy informują pacjenta o możliwych komplikacjach podjętego leczenia.

Dla niektórych, informowanie o możliwych działaniach niepożądanych w postaci pigułki lub procedury wystarcza, by wywołać rzeczywiste objawy.

Należy pamiętać, że pomimo faktu, że żaden „prawdziwy” lek nie został podany, szkodliwe i niepożądane skutki podania leku – biochemiczne, fizjologiczne, behawioralne, emocjonalne i kognitywne –są bardzo prawdziwe i pacjent naprawdę je odczuwa.

"

Uważa się, że część niepożądanych skutków ubocznych leków może być przypisana efektowi nocebo. To odpowiedź na konkretne, często sztucznie nakręcane oczekiwania człowieka. "

Efekt NOCEBO - oszustwo organizmu?

Naukowcy z niemieckiego Uniwersytetu Technicznego w Monachium opublikowali jedną z najdokładniejszych opinii na temat efektu nocebo. W wyniku 31 badań empirycznych, które dotyczyły tego zjawiska, zbadano podstawowe mechanizmy biologiczne i problemy, jakie stwarzają dla lekarzy i badaczy w praktyce klinicznej. Okazało się, że efekt nocebo jest zaskakująco powszechny i powinien być brany pod uwagę przez profesjonalistów na co dzień.

W jednym badaniu 50 osób, które cierpiały z powodu przewlekłego bólu pleców, poddano testowi. Niektórym osobom powiedziano wcześniej, że test może spowodować ból, podczas gdy inni nie zostali o tym poinformowani. Pierwsza grupa odnotowała znacznie większą ilość bólu, pomimo zachowania dokładnie tej samej procedury.

"

Jak to działa? Jeśli uważasz, że leczenie ci nie pomoże lub nawet zaszkodzi, prawdopodobnie tak będzie. "

Efekt NOCEBO - jak leczyć?

Nie od dziś wiadomo, że wiele chorób ma swój początek w naszej głowie. To hipochondria kojarzy nam się z ''wymyślaniem chorób'', chociaż jest to znacznie poważniejsza przypadłość. Mimo, że efekt nocebo może występować sporadycznie, to może być groźny. Znane są przypadki histerii lub chęci popełnienia samobójstwa z powodu strachu o własne zdrowie. Nie ma natomiast opracowanej metody leczenia, ponieważ efekt nocebo nie jest uznany za chorobę. Badacze wierzą, że efekt nocebo da się zminimalizować lub nawet wykluczyć poprzez pobudzanie u pacjenta pozytywnego nastawienia.

Uważa się, że w przypadku efektu nocebo mamy do czynienia z uruchomieniem rezerw obronnych organizmu na indukowany słowem stres i zagrożenie. Gdy wzrasta poziom kortyzolu, pojawiają się niekorzystne dla organizmu reakcje fizjologiczne. W związku z tym nie jest wykluczone, że dana osoba naprawdę odczuwa pewne dolegliwości. Udowodniono ponadto, że w czasie choroby baczniej zwracamy uwagę na reakcje organizmu, a dolegliwości, które występowały wcześniej, zaczynamy przypisywać konkretnej chorobie.

Lekarze coraz częściej stają przed dylematem. Muszą poinformować pacjenta o ewentualnych zagrożeniach wynikających z leczenia, ale wywołanie dużego napięcia i uczucia strachu może mieć negatywny skutek. Kładzie się zatem nacisk na pozytywne aspekty terapii lub możliwe korzyści płynące z leczenia. W skrajnych przypadkach zaleca się konsultację z psychologiem, a nawet podjęcie terapii.

Zagłosuj

Czujesz się gorzej, gdy czytasz o chorobach?

Źródło: Instytut Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (Science Daily)

Joseph Stromberg, What Is the Nocebo Effect?, smithsonian.com

________
zdrowie.radiozet.pl/nk