Wrocław: Pajęczyny pomogą monitorować poziom zanieczyszczeń powietrza

19.04.2017 18:08

Naukowcy z Politechniki Wrocławskiej we współpracy z ośrodkami badawczymi w Stanach Zjednoczonych będą wykorzystywać pajęczyny do określania skali zanieczyszczeń powietrza, ustalenia źródła pochodzenia toksyn, którymi oddychamy a nawet sprawdzania, które z nich mogą mieć działanie rakotwórcze.

Wrocław: Pajęczyny pomogą monitorować poziom zanieczyszczeń powietrza

fot. Pexels/pixaby.com/CC0 Public Domain

Dr hab. Justyna Rybak z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej od lat prowadzi badania wykorzystujące biomonitoring polegający na wykorzystywaniu różnych gatunków roślin lub zwierząt do obserwowania zmian zachodzących w środowisku.

Niedawno do jej zespołu dołączyli młodzi naukowcy - doktorant Radosław Rutkowski oraz Magdalena Bożek z Sekcji Biomonitoringu Koła Naukowego Environmental Team, nadzorowanego przez prof. Izabelę Sówkę.

Badacze skupili się na obserwacji pająków z rodziny lejkowcowatych, tkających niezwykle gęste sieci w kształcie płachty zwanej lejkiem.

Choć osobniki te nie są zbyt duże (długość ich ciała nie przekracza 2 cm a rozpiętość odnóży - 10 cm), to jednak ich pajęczyny idealnie nadają się do analizowania skali zanieczyszczeń powietrza. W przeciwieństwie do wielu innych gatunków, nie zjadają i nie niszczą swoich sieci, co umożliwia stałe prace badawcze.

"

- W powietrzu bardzo szybko rozprzestrzeniają się różnego rodzaju związki kancerogenne (np. benzopiren zwiększający ryzyko rozwoju nowotworów), dlatego niezbędny jest ich stały monitoring. Służą do tego różnego rodzaju elektroniczne czujniki, które są jednak dosyć ciężkie, bardzo drogie, wymagają ciągłego dozoru, a prowadzone za ich pomocą pomiary są ograniczone czasowo. Dzięki naszym badaniom chcielibyśmy udoskonalić cały proces - wyjaśnia Radosław Rutkowski.

- Pajęcze sieci, choć zapewne nie zastąpią elektronicznych czujników, stanowią znakomite uzupełnienie stosowanych obecnie metod kontroli powietrza, a na pewno są dużo tańsze. Mamy też sporo pomysłów na rozwinięcie naszych badań - zapewnia doktorant. "

pająk 2
Badania są prowadzone na sieciach tkanych przez pająki z rodziny lejkowcowatych (fot. Krzysztof Mazur)

Pająki żyją praktycznie wszędzie - w parkach, lasach czy w tunelach komunikacyjnych i co ciekawe - zanieczyszczenia wcale im nie przeszkadzają i na dodatek bardzo łatwo wykorzystać je do badań laboratoryjnych. Doskonale nadają się też do sprawdzania zawartości metali ciężkich oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w powietrzu.

Sieci utkane przez pająki z rodziny lejkowcowatych umożliwiają ocenę poziomu zanieczyszczeń obecnych w powietrzu od kilku dni do nawet 3 miesięcy, czego nie da się ustalić żadnymi innymi metodami.

"

- Po tym czasie jesteśmy w stanie przeanalizować stopień kumulacji zanieczyszczeń powietrza, ustalić czy ich źródło pochodzi ze spalin samochodowych czy z odpadów przemysłowych a także określić, jak bardzo ludzie przebywający na danym obszarze są na nie narażeni - przekonują badacze z Politechniki Wrocławskiej. "

pająk 1
Młodzi naukowcy - Radosław Rutkowski i Magdalena Bożek - którzy badają pajęcze sieci (fot. Krzysztof Mazur)

Naukowcy ze Stanów Zjednoczonych, z którymi współpracują polscy uczeni, od dawna planują wykorzystywać na szeroką skalę pajęcze sieci do monitoringu powietrza.

W przyszłości specjaliści chcieliby rozpocząć badania na poziomie komórkowym i sprawdzać, w jaki sposób pająki radzą sobie z kumulowaniem zanieczyszczeń przedostających się do ich odwłoków oraz wyselekcjonować gatunki, które potrafią najlepiej przystosować się do najbardziej toksycznego otoczenia.

___

Redakcja zdrowie.radiozet.pl/PWr/π