Genialna kombinacja leków rewolucyjnym sposobem leczenia raka trzustki

07.07.2017 11:35

Naukowcom z Harvardu i naszego rodzimego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi udało się stworzyć nowy sposób leczenia jednego z najniebezpieczniejszych nowotworów, który daje rewelacyjne efekty. Wystarczyło połączenie dwóch znanych leków. Wcześniej nikt na to nie wpadł!

Genialna kombinacja leków rewolucyjnym sposobem leczenia raka trzustki

fot. Francesco Santalucia/East News

Badacze z Insytutu Dana-Farber Cancer (należącego do Harvard Medical School w Bostonie), z którymi współpracowali polscy eksperci - prof. Wojciech Fendler, kierownik Zakładu Biostatystyki i Medycyny Translacyjnej łódzkiego Uniwersytetu Medycznego oraz Beata Małachowska - doktorantka z UM w Łodzi - opracowali nowy schemat chemioterapii, który ma spore szanse okazać się rewolucją w leczeniu raka trzustki - jednego z najgorzej rokujących nowotworów. Aż 75 proc. pacjentów, u których zostanie zdiagnozowany, umiera w ciągu roku od usłyszenia diagnozy.

Jak wyjaśnia prof. Fendler:

"

Największe szanse na dłuższe przeżycie daje całkowite wycięcie guza, jednak takie leczenie możliwe jest zaledwie w jednym na pięć przypadków. Dodatkowe leczenie, takie jak radioterapia czy chemioterapia, na razie nie poprawiają znacznie szans pacjenta na przeżycie. Dlatego istnieje silna potrzeba opracowania nowej terapii lekowej „skrojonej” na potrzeby walki z rakiem trzustki. "

Polacy we współpracy z Amerykanami wpadli na pomysł, by spróbować zagłodzić komórki nowotworu trzustki łącząc działanie dwóch leków. Okazało się, że nikt przed nimi nie wpadł na takie rozwiązanie. Efekty okazały się zdumiewające. Wyniki badań ukazały się na łamach prestiżowego "Nature Communications". Na razie wykonano je jedynie na tzw. liniach komórkowych oraz na myszach - w obu przypadkach doszło do wyraźnego zahamowania wzrostu komórek nowotworowych. Nie przeprowadzono jeszcze testów na ludziach. 

Szansa na tanie i skuteczne leczenie nowotworu trzustki

EN_01137372_0070
fot. East News

Dotąd duże nadzieje pokładano w leku CB839, który hamował wzrost komórek raka trzustki w badaniach eksperymentalnych. Lek ten jednak nie mógł być stosowany na pacjentach, bo działa... tylko przez kilka dni.

W tym czasie komórki nowotworu trzustki rzeczywiście "głodują" - nie są w stanie pozyskać jednego z aminokwasów - glutaminianu - niezbędnego im do życia. Po kilku dniach jednak znajdują nową drogę, by pozyskać niezbędny im do życia składnik. A to znaczy, że stają się oporne na działanie leku i nowotwór znów zaczyna się rozwijać.

Badacze postanowili zbadać, co się dzieje w komórce, kiedy zmienia ona swój metabolizm w odpowiedzi na lek i staje się oporna na leczenie. Wiedzę tę wykorzystali, by zablokować ten mechanizm nabytej chemiooporności. Dzięki temu można byłoby dalej blokować w nowotworze pozyskiwanie niezbędnego aminokwasu i całkiem zagłodzić niebezpieczne dla organizmu komórki.

Połączenie dwóch leków - nowy sposób na raka trzustki

Każdy z zespołów - z Bostonu oraz z Łodzi - znalazł inny lek, który jest w stanie zablokować tę oporność. To leki nieźle już znane i stosowane w praktyce lub testowane w badaniach klinicznych, więc gdyby skuteczność terapii udało się potwierdzić, droga do ich stosowania nie będzie taka długa i kosztowna, jak w przypadku nowych substancji.

Jak tłumaczy prof. Fendler:

"

Koledzy z Bostonu badali, jak zmieniają się produkty przemiany materii w komórce, która nabiera oporności. Dzięki temu odgadli, które szlaki komórkowe zmieniają wtedy swoją aktywność i bazując na własnej, rozległej wiedzy o metabolizmie i biochemii komórki szukali sposobu, by te szlaki zablokować. To było trudne zadanie! "

Badacze z Łodzi założyli natomiast, że komórka, aby nabyć oporność, potrzebuje jakichś specyficznych białek. Zastanawiali się, czy wystarczy zablokować produkcję tych białek poprzez istniejące, przebadane substancje, które już wykazały podobne działanie.

Polacy wybrali jednak inne podejście - nie główkowanie, ale przeszukiwanie ogólnodostępnych baz bioinformatycznych stworzonych przez Broad Institute w Bostonie. Są tam gromadzone informacje m.in. o tym, jak zmienia się w komórkach zawartość poszczególnych białek w wyniku działania poszczególnych farmaceutyków.

W ten sposób znaleziono związki, które najlepiej są w stanie zablokować tworzenie oporności w komórce nowotworu. Co ciekawe, takie podejście do alternatywnego wykorzystania leku nie wymagała wiedzy o wszystkich potencjalnych mechanizmach jego działania.

Następnie zespół dr Josepha Manciasa z Bostonu potwierdził eksperymentalnie skuteczność wytypowanych bioinformatycznie leków pokazując równoważność obu podejść w szukaniu kombinacji terapeutycznych.

Chemioterapia mogłaby więc polegać na kombinacji leku CB839 i któregoś z leków zaproponowanych przez zespół z Polski lub z USA.

Prof. nadzw. dr hab. n. med Wojciech Fendler kieruje obecnie zespołem badawczym poszukującym narzędzi zwiększających bezpieczeństwo radioterapii oraz - wspólnie z badaczami z Bostonu - poszukuje kolejnych kombinacji znanych leków, które mogłyby okazać się skuteczne w walce z innymi chorobami nowotworowymi.

źródło: Nature Communications

Jak działa trzustka?

________

zdrowie.radiozet.pl/PAP/π