Silny lek przeciwbólowy może powodować amnezję! Nowe wyniki badań

01.02.2018 12:46

W Stanach Zjednoczonych potwierdzono w sumie 14 przypadków utraty pamięci po zażyciu fentanylu — silnego środka o działaniu przeciwbólowym używanego często przez anestezjologów podczas znieczulenia przed zabiegami operacyjnymi, ponieważ działa od 50 nawet do 100 razy silniej niż morfina.

Silny lek przeciwbólowy może powodować amnezję! Nowe wyniki badań

fot. Anson Lu/East News

Fentanyl — lek, narkotyk i... środek bojowy

Niektóre leki — zwłaszcza te, które mają bardzo silne działanie — mogą działać jak narkotyki lub środki bojowe. Takie właściwości wykazuje fentanyl. W USA ten syntetyczny opioid używany jest powszechnie przez anestezjologów. Szacuje się, że wykorzystuje się go podczas około 70 procent operacji na terytorium Stanów Zjednoczonych. Jest też dostępny w Polsce, choć ze względu na to, że można się od niego uzależnić, jego obrót i stosowanie podlega przepisom dotyczącym tzw. narkotycznych leków przeciwbólowych. Nie jest u nas aż tak popularny jak w Ameryce (gdzie w nielegalnym obrocie sprzedawany jest w dużo większej ilości, niż wykazują oficjalne dane).

Środek ten cieszy się natomiast sporą popularnością wśród służb specjalnych. Według nieoficjalnych informacji rosyjskich agencji informacyjnych pochodną fentanylu (w formie gazowej) rozproszono podczas akcji odbijania zakładników z teatru na Dubrowce. Opary tej substancji miały pomóc w opanowaniu terrorystów. W nielegalnym obrocie fentanyl stosowany jest jako zamiennik heroiny (działa 100 razy silniej niż morfina).

W małych dawkach wprowadza zażywające go osoby w stan lekkiej euforii, znieczula, powoduje senność, rozleniwienie i rozluźnienie mięśni. Wdychając opary fentanylu, można nie tylko bardzo szybko się uzależnić, ale na dodatek nasze reakcje stają się opóźnione. Wydajemy się być otępieni i tracimy kontrolę nad własnym zachowaniem. Większe dawki fentanylu powodują śpiączkę. Naukowcy mają jednak nową teorię na temat reakcji, do jakich może doprowadzić podanie nawet niewielkich ilości tego środka.

Od znieczulenia podczas operacji do... utraty pamięci!

Lekarzom z Massachusetts udało się wpaść na nowy trop dotyczący skutków ubocznych zażywania fentanylu. W latach 2012-2016 zdiagnozowali kilkanaście przypadków amnezji wśród młodych pacjentów. Dwudziesto- lub trzydziestolatkowie zaczęli przejawiać objawy utraty pamięci. Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego wykazało u nich ostre, obustronne uszkodzenia hipokampa. Początkowo specjaliści podejrzewali, że przyczyną tego zjawiska może być uzależnienie od kokainy lub heroiny. Narkotyki te nie powodują jednak tego rodzaju zaburzeń funkcjonowania mózgu. To skłoniło ekspertów do dalszych badań. Okazało się, że przyczyna zwiększonej liczby przypadków amnezji może być zupełnie inna. 

Zrzut ekranu 2018-02-01 o 12.32.37
fot. pixaby.com/CC0 Public Domain

Na łamach prestiżowego Annals of Internal Medicine opublikowano raport amerykańskiego neuropsychologa, Marka W. Hauta z Uniwersytetu Zachodniej Wirginii, opisujący historię leczenia 30-latka, który w przeszłości był uzależniony od heroiny. Kiedy w maju 2017 roku trafił pod opiekę specjalistów z Massachusetss z objawami silnego upośledzenia pamięci (ciągle zadawał te same pytania i nie można z nim było prowadzić normalnej rozmowy), poddano go szczegółowym badaniom. W jego moczu stwierdzono obecność kokainy oraz śladowe ilości fentanylu. W toku dalszych badań wykazano, że fentanyl był obecny w organizmach pozostałych osób z tamtego rejonu, u których zdiagnozowano amnezję.

Zagłosuj

Czy zdarzyło Ci się poprosić lekarza o przepisanie silnego leku przeciwbólowego, dostępnego tylko na receptę?

Raport Marka W. Hauta jest pierwszym, który wykazał związek pomiędzy zażywaniem fentanylu a konkretną formą amnezji, która pojawia się nagle i daje charakterystyczne wyniki MRI. Lekarze do tej pory łączyli podobne przypadki z działaniem narkotyków, a nie skutkiem ubocznym środka znieczulającego podczas operacji.

Problemy z utratą pamięci wśród pacjentów z Massachusetts zaczęły nasilać się około 2012 roku. Dokładnie wtedy rozpoczęto tam używanie fentanylu podczas zabiegów operacyjnych. W 2014 roku fentanyl zaczął być stosowany podczas większości operacji, co spowodowało... więcej przypadków amnezji.

Alfred Demaria — epidemiolog i dyrektor medyczny Biura Chorób Zakaźnych w Massachusetts Department of Public Health — podkreśla, że mamy coraz więcej dowodów na to, że fentanyl może powodować amnezję. Wielu ekspertów uważa, że niezbędne są dalsze badania w tym kierunku. Warto jednak ostrzegać przed tym, że konsekwencje stosowania silnych opioidów (co w Stanach Zjednoczonych zdarza się nader często) mogą być dużo bardziej poważne, niż sądzono do tej pory.

Zagłosuj

Czy środki używane do znieczulenia podczas operacji powinny podlegać lepszej kontroli?

źródło: Annals of Internal Medicine/Life Sciences

________

zdrowie.radiozet.pl/π

Oceń