Jak rozpoznać rodzaj kaszlu i skutecznie go wyleczyć?

07.12.2017 13:16

Kaszel jest odruchem obronnym, który ma na celu pozbycie się ciała obcego lub śluzu zalegającego w drogach oddechowych. Może być objawem chorób układu oddechowego, układu krążenia, układu pokarmowego czy nerwowego. Bywa reakcją na zażywanie niektórych leków lub objawem narażenia na czynniki drażniące - palenie papierosów, przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach. Kaszel bywa męczący, ale nie wolno go lekceważyć, bo może być objawem poważnej choroby. Jak rozpoznać rodzaj kaszlu i skutecznie go wyleczyć?

Jak rozpoznać rodzaj kaszlu i skutecznie go wyleczyć?

fot. fot. East News

Kaszel jest jednym z podstawowych mechanizmów obronnych układu oddechowego umożliwiających oczyszczanie z wydzieliny oraz usuwanie ciał obcych z dróg oddechowych. Objawia się głębokim wydechem, po którym następuje krótkie zamknięcie głośni, podczas którego z powodu zwężenia mięśni oddechowych powstaje dodatnie ciśnienie na powierzchni płuc i wewnątrz dróg oddechowych. Kaszel może być objawem chorób, może być też wynikiem stymulacji mechanicznej (pyły, gazy, dym tytoniowy), chemicznej lub termicznej. Może mieć także podłoże psychiczne. Występuje niezależnie od woli chorego lub jest przez niego wywoływany.

Kaszel ma różne pochodzenie. Może być objawem niepożądanym niektórych leków (np. inhibitorów konwertazy angiotensyny) lub wynikiem długotrwałego narażenia na czynniki drażniące (dym papierosowy, klimatyzacja, wdychanie substancji drażniących). Może mieć także podłoże psychiczne lub występować bez wyraźnych, możliwych do zdiagnozowania przyczyn. Kaszel, zwłaszcza przewlekły i niepoddający się leczeniu, w znaczny sposób obniża jakość życia osoby chorej.

  • Prędkość powietrza opuszczającego płuca w odruchu gwałtownego kaszlu wynosi nawet ponad 100 km/h.

Rodzaje kaszlu

Kaszel jest jednym z najczęstszych objawów chorobowych wymagających porady lekarskiej. Reakcja może być wywołana ciałem obcym lub wydzieliną zalęgającą w układzie oddechowym lub uszkodzeniem błony śluzowej górnych dróg oddechowych w przebiegu infekcji wirusowej lub bakteryjnej. Wywoływany jest także w wyniku stymulacji dymem papierosowym (dotyczy to także biernego palenia, ekspozycji na środki chemiczne, opary, gazy, dym). Kaszel nierzadko ma podłoże psychiczne i wymaga złożonego leczenia. Kaszel przewlekły idiopatyczny jest natomiast trudny do zdiagnozowania i wyleczenia. W gabinetach lekarskich chorzy z tym problemem stanowią ok. 10% wszystkich pacjentów dotkniętych kaszlem.

Kaszel dzielimy ze względu na czas trwania:

  • kaszel ostry - powinien trwać maksymalnie do 3 tygodni. Pojawia się nagle i charakteryzuje ostrym przebiegiem. Najczęstszymi przyczynami kaszlu ostrego są zakażenia wirusowe (80%), infekcja górnych lub dolnych dróg oddechowych. Kaszel ostry jest także objawem chorób takich jak: astma, POChP, zatorowość płucna, niewydolność krążenia, zaburzenia krtaniowe, niektóre zaburzenia rytmu serca.
  • kaszel przewlekający -możemy o nim mówić, gdy kaszel trwa dłużej niż 3 tygodnie. Kaszel przewlekający jest najczęściej pozostałością po przedłużającej się infekcji dróg oddechowych.
  • kaszel przewlekły - trwa powyżej 8 tygodni, a jego przyczyna jest trudna do zdiagnozowania - może obejmować problemy nie związane z układem oddechowym. W leczeniu kaszlu przewlekłego wykorzystuje się także diagnostykę terapeutyczną. Do rzadszych przyczyn występowania kaszlu przewlekłego należą: przerost migdałka gardłowego, chrapanie, bezdech senny, zaleganie woskowiny czy ciało obce w przewodzie słuchowym zewnętrznym, niedoczynność tarczycy, przedwczesne skurcze komorowe, przewlekłe zakażenie grzybami, choroby układu krążenia.

Ze względu na charakter:

  • kaszel suchy (nieproduktywny) - kaszel męczący i wycieńczający chorego. Jest częstym objawem zażywania niektórych leków (nazywany polekowym), towarzyszy chorym na astmę, refluks żołądkowo-przełykowy, chorobę śródmiąższowych płuc.
  • kaszel mokry (produktywny) - to kaszel wilgotny z odkrztuszaniem zalegającej wydzieliny. Towarzyszy np. przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, rozstrzeniach oskrzeli, mukowiscydozie.

Kaszel jest jednym z pięciu kluczowych objawów, o które pyta pacjenta lekarz. Oprócz pytań o duszność, odpluwanie wydzieliny, krwioplucie oraz ból w klatce piersiowej, dla lekarza istotny jest charakter kaszlu. Kaszel ostry towarzyszy z reguły infekcjom i występuje w czasie przeziębienia lub grypy, ale należy pamiętać, że może być objawem poważnych chorób, takich jak astma lub obrzęk płuc. Odkrztuszanie krwistej wydzieliny powinno być sygnałem do natychmiastowej konsultacji z lekarzem.

Leczenie kaszlu

Kaszel można leczyć na wiele sposobów, w zależności od przyczyny. Kaszel wywołany przez wirus nie jest leczony antybiotykami. Aby uspokoić objawy kaszlu należy:

  • utrzymywać nawodnienie, pić dużo płynów;
  • w czasie snu opierać głowę na dodatkowych poduszkach, by ułatwić oddychanie;
  • używać kropli do kaszlu, by ukoić gardło;
  • regularnie płukać gardło ciepłą, słoną wodą, aby usunąć śluz i ukoić gardło;
  • unikać czynników drażniących - dymu i pyłu;
  • dodawać miód lub imbir do gorącej herbaty, by złagodzić kaszel i oczyścić drogi oddechowe;
  • używać środków przeciwobrzękowych w aerozolu, by ułatwić oddychanie i złagodzić podrażnienia.

Leczeniu kaszlu towarzyszącego chorobie lub kaszlu przewlekłego obejmuje wizytę u lekarza i odpowiednią diagnostykę. Lekarz na ogół ogląda gardło i przeprowadza wywiad z pacjentem, pytając o czas trwania kaszlu i jego charakter. Jeśli kaszel jest wywołany z powodu infekcji bakteryjnej, lekarz przepisze doustne antybiotyki, które zazwyczaj przyjmuje się przez tydzień. Może również przepisać wykrztuśne syropy na kaszel lub środki przeciwkaszlowe zawierające kodeinę. Jeśli lekarz nie może znaleźć przyczyny kaszlu, może zlecić dodatkowe badania, które obejmują prześwietlenie klatki piersiowej, aby ocenić czy płuca są czyste, oraz badania krwi i skóry, jeśli podejrzewa się reakcję alergiczną. W niektórych przypadkach flegma lub śluz mogą być analizowane pod kątem obecności bakterii lub w celu wykluczenia gruźlicy. Rzadko zdarza się, że kaszel jest jedynym objawem chorób serca, ale lekarz może poprosić o badanie echokardiograficzne, aby upewnić się, że serce działa prawidłowo.

Przeczytaj: Jak zrobić syrop na kaszel domowym sposobem? [SPRAWDZONE PRZEPISY]

W niektórych przypadkach, mimo wykonania wszelkich zalecanych badań, nie jest możliwe ustalenie przyczyny kaszlu przewlekłego. Taki kaszel określany jest jako przewlekły kaszel idiopatyczny. Jego leczenie jest bardzo trudne i często nieskuteczne. Najczęściej stosuje się wyciszające objawy leki przeciwkaszlowe.

Powikłania po kaszlu

Kaszel jest dolegliwością niezwykle męczącą. Lekarze mówią o tym, że ostry i przewlekły kaszel skutecznie obniżają jakość życia człowieka wywołując dodatkowe dolegliwości. Wśród kobiet najczęściej wymienia się nietrzymanie moczu, ale wszystkie osoby cierpiące z powodu przedłużającego się kaszlu zmagają się z osłabieniem, trudnościami w mówieniu, bólem, a nawet omdleniami. W niektórych przypadkach konieczne jest hamowanie kaszlu, który wywołuje dodatkowe powikłania. W tym celu stosuje się najczęściej leki zawierające kodeinę.

Do najczęstszych powikłań kaszlu należą:

  • omdlenia,
  • bóle głowy,
  • nietrzymanie moczu,
  • odma opłucnowa,
  • złamania żeber,
  • bóle w miejscu połączeń chrzęstno-żebrowych,
  • urazy mięśni międzyżebrowych, mięśnia prostego brzucha,
  • odma śródpiersiowa.

Kaszel palacza

Kaszel palacza to kaszel produktywny. Powstaje na skutek wieloletniego palenia papierosów i objawia się napadami nieprzyjemnego kaszlu z koniecznością odkrztuszania wydzieliny. Zawarte w dymie tytoniowym substancje toksyczne działają drażniąco na błonę śluzową dróg oddechowych powodując tym samym uszkodzenie nabłonka rzęskowego, który spełnia rolę filtra. W wyniku uszkodzenia, ten naturalny filtr traci swoje właściwości, a rzęski przestają usuwać zanieczyszczenia z układu oddechowego. Nabłonek rzęskowy chroni także układ oddechowy przed bakteriami i wirusami. Palacze, u których pojawia się napadowy kaszel, powinni zgłosić się na badanie do lekarza. Głównie ze względu na zwiększone ryzyko zapadalności na choroby płuc.

Leczenie kaszlu palacza sprowadza się do zaprzestania palenia wyrobów tytoniowych. Aby rozrzedzić i upłynnić wydzielinę, rekomenduje się dodatkowo spożywanie dużej ilości płynów. Lekarz może także przepisać leki ułatwiające odkrztuszanie i łagodzące objawy kaszlu.

Bibliografia:

czytelniamedyczna.pl/4901,idiopatyczny-przewlekly-kaszel-przeslanki-dotyczace-leczenia-gabapentyna.html

czytelniamedyczna.pl/3986,kaszel-trudny-problem-kliniczny.html

podyplomie.pl/medical-tribune/21523,kaszel-jako-wyzwanie

medicalnewstoday.com/articles/220349.php

________
zdrowie.radiozet.pl/nk