Okiem eksperta: Rodzaje i leczenie bólów głowy

18.03.2016 08:16

Ból głowy to przypadłość którą zapewne każdy z nas zna z własnego doświadczenia. Przyjmuje się, że w ciągu roku co najmniej jeden epizod występuje u 90 proc. populacji. Nie powinno zatem dziwić, że nawrotowe bóle głowy są najczęstszą przyczyną konsultacji neurologicznych.

Okiem eksperta: Rodzaje i leczenie bólów głowy

fot. Ból głowy - rodzaje, charakterystyka, objawy, leczenie, zapobieganie

Dla przeważającej liczby pacjentów każdy ból głowy oznacza migrenę. Jednak mechanizm rozwoju leżący u podstaw podziału tych dolegliwości bólowych jest niezmiernie zróżnicowany, a w przypadku wielu typów bólu głowy wciąż nieustalony.

Międzynarodowe Towarzystwo Bólu Głowy skategoryzowało bóle głowy na pierwotne oraz wtórne. Ból wtórny zawsze jest konsekwencją innej choroby (nadciśnienia tętniczego, urazu, zapalenia zatok). Natomiast bóle pierwotne to grupa dolegliwości, do której należą: migrena, ból napięciowy, ból klasterowy, hemikrania oraz jednostronny ból głowy z towarzyszącym przekrwieniem spojówek i łzawieniem (tzw. zespół SUNCT).

Napięciowy ból głowy

Ból głowy typu napięciowego występuje ze zdecydowanie największą częstotliwością stanowiąc aż 80 proc. wszystkich pierwotnych zespołów bólowych. Pojawia się on samoistnie, obustronnie i w przeciwieństwie do migreny nie nasila się podczas wysiłku fizycznego.

Często towarzyszą mu skurcze mięśni czepca, barków oraz karku. Jego czas trwania waha się od kilku godzin do nawet kilku dni.

Przyczyny powstawania bólu napięciowego są różne, do najbardziej typowych należą odwodnienie, chroniczne zmęczenie, stres, głód, nadmierne spożycie alkoholu.

Lekami pierwszego rzutu w tej dolegliwości są proste leki przeciwbólowe lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (ibuprofen, ibuprofen lub paracetamol+kofeina, kwas acetylosalicylowy, ketoprofen). W leczeniu zapobiegawczym zalecanym pacjentom z przewlekłą postacią bólu głowy typu napięciowego stosuje się natomiast leki przeciwdepresyjne, głównie amitryptylinę.

Migrena

Migrenowe bóle głowy zdecydowanie są domeną kobiet – cierpi na nie niemal 15 proc. z nich. Wbrew powszechnej opinii migrena znacząco różni się od pozostałych typów pierwotnych zespołów bólowych.

Ból migrenowy zazwyczaj występuje jednostronnie, ma pulsujący charakter o umiarkowanym lub znacznym natężeniu oraz nasila się podczas zwykłej aktywności fizycznej. Ostre światło, hałas, silne zapachy również wzmagają intensywność napadu.

Migrena najczęściej trwa 4-6 h, natomiast gdy czas ten przekracza 72 h mówimy o „stanie migrenowym”.

Naturalny przebieg napadu migrenowego bólu głowy można podzielić na IV fazy. Faza pierwsza to faza zwiastunów (często zwana aurą) przebiegająca ze zmiennym natężeniem. Klasycznie na tym etapie chory odczuwa nudności, występują porażenia wzroku (tzw. błyski światła), przemijające paraliże mięśni. Następne fazy to faza właściwego bólu głowy z towarzyszącą mu nadwrażliwością czuciową, faza ustępowania bólu oraz faza ponapadowa.

Doraźne leczenie migreny jest identycznie jak w przypadku napięciowych bólów głowy. Należy jednak pamiętać, że pierwszą dawkę leku należy zażyć jak najszybciej, już na początku bólu. W terapii farmakologicznej cięższych postaci migreny należy rozważyć zastosowanie leków przeciwwymiotnych, alkaloidów sporyszu oraz tryptanów.

Dużym problemem pacjentów przyjmujących powyższe preparaty jest tzw. ból z nadużywania. By mu zapobiec należy trzymać się wytycznych określających maksymalny czas leczenia: preparaty proste (np. ibuprom) można zażywać do 15 dni w miesiącu, preparaty złożone (np. kwas acetylosalicylowy+pracetamol+kofeina) oraz alkaloidy sporyszu do 10 dni, natomiast tryptany do 8 dni.

Trójdzielno-autonomiczne bóle głowy (ból klasterowy, hemikrania)

Przypadki należące to tej rodziny pierwotnych bólów głowy zdarzają się wyjątkowo rzadko. Klasterowy ból głowy to niezwykle silny, jednostronny ból okolicy oczodołowej, najczęściej występujący u mężczyzn. Skuteczna farmakoterapia tej przypadłości jest niestety utrudniona, ponieważ napady pojawiają się nagle i są krótkotrwałe.

Hemikrania lokalizacją przypomina powyższy ból klasterowy, natomiast jej atak może mieć długi przebieg i częściej dotyczyć kobiet. Jedynym zarejestrowanym lekiem zmniejszającym jego intensywność jest indometacyna (niesteroidowy lek przeciwzapalny).

***

Bóle głowy są bardzo niejednolitą rodziną dolegliwości utrudniających codzienne funkcjonowanie milionów ludzi. Niestety wciąż nie odnaleziono złotego środka zapobiegającego migrenie czy bólom napięciowym.

Niemniej jednak udowodniono, że prowadzenie „higienicznego trybu życia”, równoznacznego ze stosowaniem prawidłowej diety, regularnego odpoczynku i z uprawianiem sportu, widocznie obniża częstotliwość pojawiania się napadów bólowych u wszystkich podatnych osób.

___

ZdrowoBardzo / Katarzyna Plewka