Okiem eksperta: Alergia – coraz częstszy problem

07.03.2016 10:28

Świąd, wysypka, duszności, złe samopoczucie. To tylko niektóre z objawów alergii, pogarszających komfort życia, a także przyczyniających się do poważnych skutków zdrowotnych. Przeprowadzone badania pokazują, że alergie są narastającym problemem, szczególnie w wysoko rozwiniętych i uprzemysłowionych krajach. 

Okiem eksperta: Alergia – coraz częstszy problem

fot. Alergie - rodzaje, podstawowe pojęcia, czynniki ryzyka, rozpoznanie

Dowiedziono również, iż w  ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat liczba osób cierpiących na choroby alergiczne podwoiła się, co budzi duże zaniepokojenie wśród specjalistów.                                                    

Nadwrażliwość a alergia

Podczas zgłębiania wiedzy z zakresu alergologii konieczne jest rozróżnienie kilku podstawowych pojęć. Zacznijmy od nadwrażliwości – powtarzających się objawów, wywołanych przez ekspozycję na dany bodziec, w dawce tolerowanej przez osoby zdrowe. Objawy te różnicuje się na alergiczne oraz niealergiczne. W związku z tym można stwierdzić, iż pojęcie nadwrażliwości jest szersze niż alergia.

Alergia jest chorobą ogólnoustrojowa, rozwijającą się w następstwie reakcji nadwrażliwości. Zapoczątkowują ją mechanizmy immunologiczne, związane z odpowiedzią na alergeny (antygeny) –  najczęściej substancje białkowe, które organizm uznaje jako obce.

Alergeny dzielą się na:

- wziewne np. pyłki roślin;

- pokarmowe – mogą dotyczyć każdego produktu spożywczego lub jego składnika;

- kontaktowe np. lateks, nikiel, chrom;

- znajdujące się w lekach – najczęściej w antybiotykach, lekach przeciwbólowych, znieczulających;

- zawarte w jadzie owadów – np. pszczół, os, trzmieli.

Reakcje krzyżowe alergenów

Zdarza się, że osoby, które są uczulone na jeden alergen, mają również niepożądane objawy alergiczne na inne produkty. Zjawisko to nosi nazwę reakcji krzyżowych alergenów i wynika z podobnej budowy ich cząsteczek, tak zwanych komponent alergenowych. Dlatego w czasie kontaktu chorego z jednym alergenem, powstaje nadwrażliwość na drugi.

Takimi połączeniami charakteryzują się między innymi uczulenia na:

- pyłki brzozy z jabłkiem, wiśnią, marchwią, selerem;

- pyłki traw z pomarańczą, arbuzem, melonem;

- lateks z bananem, kiwi, awokado, brzoskwinią;

- sierść kota z wieprzowiną.

Czynniki ryzyka wystąpienia alergii

Do czynników ryzyka zwiększających wystąpienie alergii należą predyspozycje genetyczne. Przykładowo, gdy jedno z rodziców jest alergikiem, szansa, że jego dziecko także będzie miało alergię, wynosi 20-40 proc. Natomiast jeśli dwoje rodziców ma powyższe schorzenie, ryzyko alergii u potomka wzrasta nawet do 60-80 proc.

Kolejnym czynnikiem o dużym wpływie jest środowisko, do którego należą m.in. urbanizacja (zanieczyszczenie powietrza, narażenie na dym tytoniowy), warunki mieszkaniowe; dieta, antybiotyki czy szczepienia.

Ciekawostką jest, że dzieci matek palących powyżej 10 papierosów dziennie mają 2,5 razy większe ryzyko zachorowania na astmę.  

Hipoteza higieny

Zaobserwowano, że wyższy poziom zachorowalności na alergie występuje w krajach rozwiniętych, dużych miastach, a także w rodzinach o wysokim standardzie życia. Wydawać by się mogło, iż w takich warunkach nic nie powinno nam zagrażać. Tymczasem, przesadna higiena również nie jest zalecana. W warunkach ograniczonego kontaktu z mikroorganizmami, organizm ludzki, głównie dzieci, nie ma prawidłowego „treningu” immunologicznego. Wiąże się to z zaburzeniami reakcji układu odpornościowego, co może prowadzić do alergii. Przykładem może być tutaj mniejsze ryzyko chorób atopowych u dzieci, posłanych do żłobka we wczesnym wieku lub mających starsze rodzeństwo.

Marsz alergiczny

Kolejnym ważnym pojęciem jest marsz alergiczny. To groźne zjawisko, charakteryzujące się ewolucją, to znaczy stopniowym przechodzeniem jednej alergii w drugą. Dzieje się tak w przypadku niewykrytej lub nieleczonej alergii, szczególnie u dzieci. Układ immunologiczny jest cały czas pobudzany, przez co zaczyna gorzej funkcjonować, częstym skutkiem jest astma.

___

ZdrowoBardzo / Anna Moskalik