Krótkowzroczni są inteligentniejsi?

02.06.2016 10:22

Problemy ze wzrokiem mogą sprzyjać mądrości? Okazuje się, że zmiany w mózgu, które odpowiadają za osłabienie wzroku, aktywują geny odpowiedzialne za rozwój naszej inteligencji.

Krótkowzroczni są inteligentniejsi?

Jeśli przez lata wydawało Ci się, że czytanie do późna przy słabym świetle tylko uszkadza Twój wzrok, to musisz wiedzieć, że z punktu widzenia ewolucji dzięki tej banalnej czynności ludzkość znacznie rozwinęła zdolności umysłowe. Jak to możliwe?

Współczesny świat opanowała epidemia krótkowzroczności. Zespół naukowców z australijskiego Uniwersytetu Nowej Południowej Walii i Instytutu Badań Wzroku w Singapurze przekonuje, że do końca pierwszej połowy XXI wieku aż u połowy ludzi na Ziemi nie będzie w stanie widzieć prawidłowo z daleka.

Ich prognozy wskazują, że do 2050 roku aż pięciokrotnie wzrośnie ilość pacjentów z krótkowzrocznością sięgającą kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu dioptrii.

Od ostatnich stu lat ilość osób liczba osób krótkowzrocznych wzrasta z pokolenia na pokolenie. Choć może mieć to podłoże genetyczne (ponieważ prawdopodobieństwo osłabienia wzroku wzrasta, jeśli przynajmniej jedno z rodziców ma problemy z prawidłowym widzeniem), to jednak specjaliści z londyńskiego Szpitala Królowej Marii we współpracy z Uniwersytetem w Hong Kongu rzucają zupełnie nowe światło na źródło powszechnego w ostatnich latach osłabienia wzroku wśród społeczeństwa.

Ślepy gen inteligencji

fot.masterofmemory.com

Specjaliści podczas analizowania genetycznego podłoża krótkowzroczności doszli do wniosku, że z ewolucyjnego punktu widzenia, geny uszkadzające umiejętność widzenia z daleka, przetrwały tylko ze względu na to, że musiały przez wieki pełnić o wiele istotniejszą funkcję dla organizmu.

W prehistorycznych czasach żaden łowca-zbieracz nie mógłby przetrwać, jeśli odpowiednio wcześnie nie zauważyłby czyhającego na niego zagrożenia. Możliwość zaatakowania przez groźne zwierzęta przez wieki była dla ludzkości kwestią życia lub śmierci.

Teoretycznie więc, nasz wzrok na przestrzeni dziejów powinien się wyostrzać, a jednak to krótkowzroczność stała się powszechniejsza i jak pokazują statystyki – to ona będzie dominować w przyszłości.

Okazuje się jednak, że geny odpowiedzialne za krótkowzroczność przetrwały dlatego, że miały bezpośredni związek z rozwojem naszej inteligencji.

IQ okularnika

Na pierwszy rzut oka można zauważyć, że najbardziej uzdolnieni ludzie zawsze mieli osłabiony wzrok. Uczniowie i studenci osiągający najlepsze wyniki w nauce często są krótkowzroczni.

Jeśli próbujemy przywołać w myślach wizerunek przeciętnego kujona lub naukowca, to najczęściej wyobrażamy sobie, że ma okulary na nosie. Choć sporo ludzi nosi na co dzień szkła kontaktowe (a dzięki rozwojowi nowych technologii niektóre soczewki mierzą już nawet poziom glukozy), to i tak to właśnie osoby noszące okulary podświadomie uważamy za mądrzejsze.

Większość ludzi uważa, że wynika to z tego, że od dzieciństwa okularnicy czytali więcej książek i nawyk ten mógł wśród nich wpłynąć na pogorszenie widzenia. Wydaje się oczywiste, że długie godziny spędzone nad podręcznikami osłabiają wzrok. Naukowcy uważają jednak, że samo odczytywania zapisanego tekstu może pobudzać do aktywności geny odpowiedzialne za krótkowzroczność.

Oko w oko z mózgiem

Istnienie zależności pomiędzy osłabieniem wzroku a inteligencją udało się wykazać po odkryciu, że za rozwój mózgu i oczu częściowo odpowiadają podobne geny. Krótkowzroczność uaktywnia się jednak dopiero pod wpływem określonych czynników środowiskowych, które mają bezpośredni związek z procesem czytania.

Badacze wiążą to także z rozwojem elektryczności i nowoczesnych technologii. W przeszłości nasi przodkowie nie mieli dostępu do tak wielkiej ilości gadżetów, które umożliwiałyby odczytywanie zapisanego tekstu (a w konsekwencji osłabiania wzroku), dlatego odnosili korzyści wyłącznie z wyższej inteligencji nie skarżąc się przy tym na problemy ze wzrokiem.

Naukowcy z Hong Kongu sugerują, że skoro wiemy, jakie czynniki aktywują geny odpowiedzialne za krótkowzroczność, to możemy jej zapobiegać już na etapie wczesnego dzieciństwa.

O ile nie powinniśmy ograniczać dzieciom możliwości rozwijania mózgu poprzez czytanie (samodzielne lub odczytywanie tekstów przez dorosłych), a także słuchanie opowiadanych przez nas bajek (co ogromnie rozwija wyobraźnię), to jednak wystarczy, by nie pozwalać, by ciągle oglądały telewizję i nadużywały gier wideo.

Okulary mogą nam nie tylko służyć do czytania. Im bardziej jesteśmy kreatywni, tym więcej mamy pomysłów na wykorzystanie ich do stworzenia czegoś niepowtarzalnego. Zobaczcie, jak okularowymi szkiełkami posłużyli się artyści z Muzeum Pera w Stambule!

Jak Wam się podoba turecka instalacja artystyczna z soczewek okularów?

___

Redakcja Zdrowo Bardzo/π